ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଏକ ମହାପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେ ଦିଗବିଦିକ୍ ମଧ୍ୟରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ମାନବ ଅବସ୍ଥାନର ଶୂନ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଟପି ରହନ୍ତି। ବିଶେଷତଃ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମୀ-ନବମୀ ତିଥିରେ, ବିବାହ, ଜନ୍ମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଏହି ଅନୁଗ୍ରହମୟ ରୂପଙ୍କୁ ପାନ, ଗନ୍ଧ, ମଲୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପୂଜା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଓ କୃପା ଦେଉଥାଏ। ଏହା ସମସ୍ତ ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୂର କରେ, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅଧର୍ମୀମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରେ, ନୀତିମାନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇଥିବା, ଦର୍ଭା ନିବିଧିତ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଏହି ଉପାସନା ବିଭିନ୍ନ ଖେଳା ଓ ଲୀଳାରେ ଶୋଭିତ, ବିବାହିତ ବଧୂମାନେ ଓ ଯୁବତୀମାନେଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ। କମଳଦଳ ସଦୃଶ ଶୁଭ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ମସ୍ତକ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ପ୍ରେମିକମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ବଳ ଓ ବାଧା ନାଶ କରନ୍ତି, କ୍ଷେତ୍ରର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବିଶାଳ ହସରେ ଗଞ୍ଜନ କରନ୍ତି। ସେ ଜଗତ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି, ଯୋଗିନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବସେନାଙ୍କ ନାୟକ, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୃଷ୍ଟିର ଧାରକ। ଚାରିଟି ହାତରେ ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଘନ ମେଘ ଭଳି ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ସେ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ବିଶ୍ୱକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି, ଖ୍ୟାତି ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେ ପ୍ରାଚୀନ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ, ଶୁଦ୍ଧିରେ ନିଷ୍ଠ, ସିଦ୍ଧି ଓ ଅଭିଷ୍ଟ ଦେଉଥିବା, ସେବାଯୋଗ୍ୟ, ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହରି ଓ ହରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସୃଷ୍ଟିରେ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ଭୈରବାଷ୍ଟକ ଯଦି କେହି ପ୍ରଭାତରେ ପଢ଼ନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍୵ପ୍ନ ନାଶ କରେ, ଏବଂ ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ରାଜଦ୍ୱାର, ବିବାଦ, ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ବିପଦରେ ଏହା ପଢ଼ିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ିଲେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଭୈରବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ସାଂସାରିକ ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, କାଳଭୈରବ ତୀର୍ଥର ବିବରଣ ନାମକ ଚଉଷଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ଅବନ୍ତି ମାହାତ୍ମ୍ୟର ଅଂଶ ଓ ଶ୍ରୀମଦ୍ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ଖଣ୍ଡର ଏକ ଅଂଶ। ଏହା ପରେ, ଏକ ମହାନ ଋଷି ଅନ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥର ମହିମା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ମୋତେ ସେହି ପବିତ୍ର କଥା କହ, ଯାହା ମାଟିରୁ ପାପ ଦୂର କରିଥାଏ। କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମାନବ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଯେପରି ଜନମେଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବାମାନେ ଆସ୍ତିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେଇଥିଲେ।” ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ, ଦେବରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ବାସସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ସେ ସୁନ୍ଦର ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବା କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମକ ସ୍ଥାନର ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ। ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠି ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି। ସେଠି ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ତେଜସ୍ବୀ ଲୋମଶ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ମହାକାଳଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ କାଳଚକ୍ର ଚଲିନାହିଁ। ଏଠି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ଅବର ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେଠି ବିଶ୍ରାମ ନିତ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ଆସ୍ତିକ ଋଷିଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଏଲାପତ୍ର, କମ୍ବଳ, କର୍କଟକ, ଧନଞ୍ଜୟ, ପଦ୍ମକ, ଅର୍ବୁଦ—ଏହି ସମସ୍ତ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ। ସେଠି ଅନେକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥାଏ, ମହାପାପ ଦୂର କରେ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ସଦା ଅପ୍ସରା ଓ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ସେବନ୍ତି। ସେଠି ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, କମଳନୟନ ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି।