ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିର୍ ନାୟକ, ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନିପୁଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧୀନ କରିଥିବା, ସେଇ ଭଗବାନ ଦୂର୍ଗମ ସାଧନାରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମାଳତୀ ଫୁଲ ଭଳି ଖିଲିଉଠିଲା, ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଭାବରେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରକୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ସେଉଁଠାରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ସୁଖାସୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ବସି, ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଶଳ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ । ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, କିପରି ମୋର ପ୍ରଜାମାନେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ରହିପାରିବେ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମିଳିଲା — ଏହି ଜ୍ଞାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୁଖକୁ ଦାନ କରେ । ଏହା ମହା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ କଦାପି ଈର୍ଷ୍ୟାଳୁ, କଠୋର ବା କାମନାରେ ଅନୁସୃତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯିବ ନୁହେଁ । ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ, ଏହି ଅତି ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହଜାର ନାମ; ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭଦାୟକ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ । ଓଁ। ଏହି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହଜାର ନାମର ସ୍ତୋତ୍ରର କବି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଏବଂ ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ପାଠ କରାଯାଏ । ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବୃଷ୍ଟି ଧାରଣ କରିଥିବା ମେଘ ଭଳି କଳା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ଧାରକ, ହାତରେ ପାହାଡ଼ ଧରିଥିବା, ଓ ବାଁଶୀ ର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ଆନନ୍ଦିତ । ଓଁ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱ, ବିଷ୍ଣୁ, ହୃଷୀକେଶ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା । ଏହି ଦେବତା ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ହୀନ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଆରମ୍ଭର କାରଣ । ସେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବୀଜ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନାୟକ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ । ଜନାର୍ଦନ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି । ସେ ପ୍ରଭୁ ଅନେକ ରୂପ ଓ ଏକ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରକ — ହରା । ସେ ମହାସାଗର, ମହାମେଘ, ଜଳବୁଦ୍ବୁଦର ଉତ୍ସ । ଅନନ୍ତ, ବାସୁକି, ଶେଷ, ବରାହ — ଭୂମିର ଧାରକ । ହୟଗ୍ରୀବ, ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ, ଘୋଡ଼ା କାନ ଓ ଘୋଡ଼ା ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା । ସେ ନିଦ୍ରାହୀନ ଓ ନିଦ୍ରାଶୀଳ, ନନ୍ଦୀ, ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦନଙ୍କ ପ୍ରିୟ । ସେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତ, ଦକ୍ଷ, ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନିର୍ମାତା । ବାମନ, ବାମପଥ ଅନୁସରଣକାରୀ, ବାମ କ୍ରିୟାର କର୍ତ୍ତା, ବିପୁଳ ଆକୃତିର ଧାରକ । ସେ ଯଜ୍ଞ ହରଣକାରୀ, ଯଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞର ନାୟକ, ଯଜ୍ଞର ଭୋକ୍ତା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ । ତିବ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ, କ୍ଷୁଦ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ, କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ, ମନୁ, ଯମ । ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଙ୍କ ସ୍ନେହିତ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ଜଳଚର ଜନ୍ତୁଙ୍କ ନାୟକ । କୁବେର, ଧନୀ, ଦ୍ରୁତ, ଧନର ରକ୍ଷକ, ଆନନ୍ଦର ନିର୍ମାତା । ସମସ୍ତ ଔଷଧର ନାୟକ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ । ନୀଳକଣ୍ଠ, ବୃଷଭ, ରୁଦ୍ର, ମାଥାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ଉମାଙ୍କ ପତି । କୀଟ ବିଛି, ମୃଗ ଶିକାରୀ, ମୃଗ ହନ୍ତା, ମୃଗଚିହ୍ନିତ । ଶ୍ମଶାନବାସୀ, ମାଂସଭୋଜୀ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନାଶକ, ଵରଦାତା । ସେ ସେନାପତି, ସେନାଦାତା, ସ୍କନ୍ଦ, ମହାକାଳ, ଗଣନାୟକ । ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦାତା, ଦନ୍ତାବଳୀ, ମାଥାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ହାତୀମୁଖ । ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଦାନବବଂଶର ନାୟକ । ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାତା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧାରକ, ହିମ ନିର୍ମାତା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ହିମବନ୍ତ । ସେ ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦ୍ରଷ୍ଟା ଏବଂ ନାୟକ । ନିରାକାର ହେଉଥିବା ସତ୍ୱେ, ସେ ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ରସିକ ଏବଂ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତରେ ପ୍ରବୀଣ । ତାଙ୍କର ଦନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ, ସେ ଲଙ୍କା ନାଶକ, କ୍ଳେଶର କାରଣ ଏବଂ ଵରଦାତା । ସେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମଦାତା, ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ । ସେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଆଣନ୍ତି, ରାଗୀ, ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଚର୍ଯ୍ୟା କରନ୍ତି । ସେ ପରମାନନ୍ଦ, ପୁରାତନ, ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉଜ୍ୱଳ କରନ୍ତି । ସେ ସମୁଦ୍ର ମଥନ କରିଥିଲେ, ମଥନକାରୀ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ନେଇଥିବା, ହରି । ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବିଘ୍ନ ବିନାଶକ, ବିଘ୍ନ ନାଶକ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି । ଏଭଳି ଭାବେ, ଏହି ମହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରହସ୍ୟମୟ ହଜାର ନାମ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଏକାଧିକ ରୂପରେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ।