ନଭସ୍ୟ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ, ସେଠାରେ ନେଇଯିବା ପୁଣ୍ୟଶୀଳା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବିଶେଷ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ରାତି ଉପବାସ ରହି, ଯୋଗ ଅବସ୍ଥାରେ ଜାଗରଣ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦୂରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସେହି ଉପାସନା ପରେ ସଂସାର ଜୀବନକୁ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିକୁ 'ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ। ଏଠି, ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କେବଳ ନିବାର ଚାଉଳ ଖାଇ, ପବିତ୍ର ଓ ଏକାଗ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, ମାଆଁଠାରୁ ବିଚ୍ଛେଦ, ପୁଅ ବା ଧନ ଠାରୁ ବିଯୋଗ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଭୂମିରେ, ଅବନ୍ତୀ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଯିଏ ଦାନ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ନିୟମ ରଖି ଏହି କଥା ଶୁଣିଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏଭଳି ଗୟା ତୀର୍ଥର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ନା କରୁଥିବା ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସଂହିତାର ଏହି ଉନଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହାପରେ, ଏକ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମକ ପ୍ରାଚୀନ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।" ତେଣୁ, ଗୁରୁ କହିଲେ, "ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପରମ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ମାନେ ଶୁଣିଲେ ମହାପାପ ନାଶ ହୁଏ। କେବଳ ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କର ପାପ ଦୂର ହୁଏ।" ଏହିବେଳେ, ରମାନାଥ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଉପବେଶ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ମୁନିଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ପଞ୍ଚଭୂତ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ କିନ୍ନରମାନେ ଗାନ କରୁଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ମୁରଦ୍ୱିଷ୍ଟା ଭଗବାନ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଛାୟା ଦେଉଥିବା କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ତଳେ ବସିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାଣୀ କମଳପତିଙ୍କୁ ବୋଲାଯାଇଥିଲା—"ଆପଣ ସବୁଜାଣି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞା; ଚାହିଲେ କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।" ଏହିପରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା ଲାଭ ହୁଏ, ତାହା ସବୁ ସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ। ସ୍ଥାନ, କାଳ, ପର୍ବ, କ୍ଷେତ୍ର, ଦେଉଳ, ଗୃହ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ; ଗଙ୍ଗା, ସୂର୍ୟକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପୁଷ୍କର, ଅବନ୍ତୀ—ଏଠାରେ ଯାହା କିଛି ଦିଆଯାଏ କିମ୍ବା ଉପଚାର କରାଯାଏ, ସେସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଏଠି ଏକ ନିମ୍ନସ୍ଥିତ, ଅଶୁଭ, ଅବୁଦ୍ଧ, ଦୁଃଖିତ, ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ କିପରି ନିୟମ ଅନୁସରିବେ? ଏବଂ ବିଶେଷ କରି କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଯେବେ ମଳିନ ମାସ ଆସେ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଇ ସମୟ କେବେ ଆସେ? ଦୟାକରି ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ। ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କ୍ରିୟାବଳୀ ମଳିନ ମାସରେ ନିୟମିତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଣ୍ଡନ, କୁଶ ମେଖଳା, ବିବାହ, ଉପବାସ ଓ ନିୟମ—ଏସବୁ ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ମାସ ଆସେ। ମୁଁ ସଦା ଅଧିକ ମାସର ନାଥ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର। ମୋ ନିବାସ 'ପୁରୁଷୋତ୍ତମ' ନାମରେ ଏଠାରେ ସ୍ଥିତ। ସମୟର ମହାବନରେ, ଯେଉଁଠି ମୋର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠାରେ ମୋତେ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦିଓ ଅଧିକ ମାସ ଆସିନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ଆସେ, ମୋର ପ୍ରତି ନିୟମ ରଖିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପାଠ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ, ପିତୃତର୍ପଣ—ଏସବୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ହେ କମଳା। ତଥାପି, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ବଢ଼ାଏ। ମୁଁ ସ୍ନେହବଶତଃ ତୁମକୁ ଦେଇଥାଏ, ଏହି ସବୁ ମୋର କୃପାରେ ଅନନ୍ତ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭେ।