ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଗତର ମାନ୍ୟା ତଥା ପତି-ପ୍ରତିବଦ୍ଧା ମାତୃମଣ୍ଡଳୀ, ତାଙ୍କ ପତିମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ନିବେଶିତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଋଷିପତ୍ନୀମାନେ ଅନ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଆମେ କିପରି ଦୋଷ କରିଛୁ, ଯାହାରେ ଆମ ପତିମାନେ ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି? ଆମେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ତଥାପି ଲୋକମାନେ କିଛି ଦୋଷ ଲାଗି ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଏହା ନିଜେ ଭାଗ୍ୟର ଫଳ।" ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି, ନାରଦ ଋଷି କାଳବନର ମଧୁର ପରିସରରେ ଗୟା ତୀର୍ଥର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ। ସେଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷ ରହିଛି, ଯାହା ଅମର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରେ; ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦୋଷର ନିବାରଣ କରେ ଏବଂ ଏଠାରେ ଉପାସନା କରିବାରେ, ନିଜ ପତିଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ ଲାଭ କରାଯାଏ। ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଋଷିପତ୍ନୀମାନେ ଗୟା ତୀର୍ଥ ବନକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ, ନଭସ୍ୟ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ସେମାନେ ଉପବାସ ରଖି, ଏକ ରାତି ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ଜାଗ୍ରତ ରହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କଲେ। ଏହି ଉପାସନା ଫଳରେ, ଯେଉଁ ମହିଳାମାନେ ପତିଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ତ୍ୟାଗ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଘରେ ଫେରିଲେ। ଏହି ଦିନରୁ, ପୃଥିବୀରେ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ‘ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ’ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲା। ଏଠାରେ, ନିବାରା ଚାଉଳ ଖାଇ, ଶୁଧ୍ଧ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ମହିଳାମାନେ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ, ମାତା, ପୁତ୍ର, ଧନ ଭିତରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ହେବ ନାହିଁ। ଅବନ୍ତିରେ ଏପରି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ମହାଦାନ କରେ, କିମ୍ବା ନିୟମ ରଖି ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେମାନେ ଅବିନାଶୀ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଂଶରେ, ଗୟା ତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ନନା ସମାପ୍ତ ହେଲା—ଅବନ୍ତି ଖଣ୍ଡର ଅଂଶ, ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ପଞ୍ଚମ ପୁସ୍ତକର ‘ଗୟା ତୀର୍ଥ ମହିମା’ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହା ପରେ, ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଜନ ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପୁରୀର ପ୍ରାଚୀନ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କଥା କହିଛ; ମୁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ନାରଦ କହିଲେ—“ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣ, ଏହା ଶୁଣିଲେ ମହାପାପ ନାଶ ହୁଏ।" ଏହି କଥାରେ, ରମାନାଥ ତାଙ୍କ ସଂଗୀ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାଭୂତ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ମୁର ଶତ୍ରୁ ରମାନାଥ ଇଛାକ୍ରିୟା ବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣୀ ମନୋନୀତ ହୋଇ ମହାପଦ୍ମ ନାୟକଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ସେମାନେ କହିଲେ—“ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିଷ୍ଠାତା, ବିଶାଳ ବୁଦ୍ଧିର ମାଳିକ; ଯଦି ଚାହିଁ, ଏହା କହ।" ଏହି କଥାରେ, ଯେଉଁ କ୍ରିୟା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହୁଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଅବିନାଶୀ ହୋଇଯାଏ। ସ୍ଥାନ, କାଳ, ପର୍ବ, ତୀର୍ଥ, ଦେଉଳ, ଗୃହ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ଦକ୍ଷିଣାୟନ, ଗ୍ରହଣ, ଗଙ୍ଗା, ସୂର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପୁଷ୍କର, ଅବନ୍ତି—ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସମସ୍ତ ଅବିନାଶୀ ହୋଇଯାଏ। ଏଠି, ଫଟା ଛେଣ, ଦୁଃଖୀ, ଅଜ୍ଞ, ଅଳସ, ରୋଗୀ—ଏମାନେ କେଉଁ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବେ? ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରିୟା କ’ଣ? ଯେତେବେଳେ ଅଶୁଦ୍ଧ ମାସ ଆସେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ନିୟମ ରଖିବାରେ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ଏହି କାଳ କେତେବେଳେ ଆସେ? ଏହି ବିଷୟରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ କହ। ଅଶୁଦ୍ଧ ମାସରେ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ବିଧି ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ମଣ୍ଡନ, କୁଶ କଟି, ବିବାହ, ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ—ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।