ଗୟା କ୍ଷେତ୍ର ପଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଜମି ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏଉଁଠାରେ ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି । ସମସ୍ତ କାଳ ଓ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଏଠାରେ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ପାଳିତ ହୁଏ । ବର୍ଷରେ ଏକ ଦିନ ବିଶେଷ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ମହାଳୟ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ; ସେ ଦିନ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ । ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କେବଳ ଏକ ଦିନ ନୁହେଁ, ଯେତେବେଳେ ଚାହିଁଲେ ଏଠାରେ କରାଯାଇପାରିବ । ଏହାର ଫଳରେ ପିତୃମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ଏହି ତୃପ୍ତି ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ । ଏହା ପରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୌରବର ବିବରଣା ଦିଆଯାଏ । ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଜଙ୍ଗଲ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସିଲେ । ସେ ଅନୁକୂଳ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନଙ୍କ ସହ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ । ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ ଜଗତର ମାତୃମାନେ କିପରି ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ?” ଋଷିମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ କହିଲେ: “ଅମାନ୍ୟ ଆମେ କିପରି ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇଛୁ, ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ । ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଦୋଷ ଉପଯାଇଛି, ଯାହା ଭାଗ୍ୟର କାରଣରେ, ଆମେ ନିର୍ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ।” ଏହି ସମୟରେ କହାଯାଏ ଯେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଉପାସନା କରିବାର ଫଳରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ ଲାଭ କରାଯାଏ । ଏହିପରି ଚମତ୍କାର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ନାରଦ ମହାକାଳ ଜଙ୍ଗଲର ଶୋଭାମୟ ପରିବେଶରେ ଗୟା ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବିବରଣା କଲେ । ଏଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ପ୍ରମୁଖ ବୃକ୍ଷ ମାନ୍ୟା । ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶା ପୂରଣ କରେ । ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଋଷିମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ଏହି ଗୟା ତୀର୍ଥ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ, ନଭସ୍ୟ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ସେମାନେ ଉପାସନା କଲେ । ଏକ ରାତି ଉପବାସ ଓ ଯୋଗ ଅବସ୍ଥାରେ ଜାଗି ରହିଲେ । ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ରୋଷରେ ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ସହଜରେ ଘର ଜୀବନକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ଏହି ଦିନରୁ, ପୃଥିବୀରେ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ 'ଋଷି ପଞ୍ଚମୀ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠି, ନିବାର ଚାଉଳ ଖାଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ନାରୀମାନେ କେବେ ଅପରାଧ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ, ମାତାଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବେ ନାହିଁ, ପୁଅ କିମ୍ବା ଧନରୁ ବି ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବେ ନାହିଁ । ଅବନ୍ତି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏପରି ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି । ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ ଏଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦାନ କରେ, କିମ୍ବା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଏହି କଥାର ଫଳ ଲାଭ କରିଥାଏ । ଏପରି ଭାବରେ, ଅବନ୍ତି ଖଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସଂହିତାର 'ଗୟା ତୀର୍ଥର ମହିମା ବିବରଣା' ଅନ୍ତ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଅଠାଉଁ ହଜାର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି । ଏହା ପରେ, ଏକ ନିରପରାଧ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମହାପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଅଗ୍ରଜ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଆପଣ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହି ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ ।” ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଏ: “ଏ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ଅପରାଧ ଦୂର କରେ । ଏହା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାପାପ ନାଶ ହୁଏ ।” ରାମାନାଥ ନିଜ ସଙ୍ଗୀମାନେ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହ ବସିଥିଲେ । ସେମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମହାତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଥିଲେ । କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଇ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମୁରାରି ଇଛାକୁ ପୂରଣ କରୁଥିବା ବୃକ୍ଷ ଛାୟା ତଳେ ବସିଥିଲେ । ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶ୍ରୀପଦ୍ମପତିଙ୍କୁ କହାଯାଇଲା । “ଆପଣ ସବୁଜିନି, ମହାପଣ୍ଡିତ; ଚାହିଁଲେ କହନ୍ତୁ ।” ଏହି ସ୍ଥାନରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯାହା ଲାଭ କରାଯାଏ, ସେସବୁ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ ।