ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସଂସାରରେ ଘୁରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। କିଛି ଲୋକ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନ ଥିଲେ, କିଛି ଲୋକର ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନ ନଥିଲେ—ସେମାନଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ପିତୃପକ୍ଷ ଓ ମାତୃପକ୍ଷରେ ଯେଉଁମାନେ ଚଳିଗଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଆମ ପରିବାରରେ ଯେଉଁମାନେ ପିଣ୍ଡ ଦାନରୁ ବଞ୍ଚିତ, ପୁଅ, ଭାର୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟ ବିହୀନ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟା ଉପଯୁକ୍ତ। ଯେଉଁମାନେ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ, କୁବଡ଼, ବିକଳାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ମୃତଶିଶୁ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଯେଉଁମାନେ ଚଳିଗଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତୃଷ୍ଣା, ଭୁଖ କିମ୍ବା ଅଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି—ସମସ୍ତଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏଠି ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ଏପରି ଭାବରେ, ବ୍ୟାସଦେବ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉକ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ। ପୁନର୍ବାର, ସେମାନେ ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବବତ୍ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱାଧିକାର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏଭଳି, ବ୍ୟାସଦେବ, କୁମୁଦ୍ବତୀ ନଦୀକୂଳରେ ଗୟା ତୀର୍ଥ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି। ସେଠି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ସ୍ଥାନର ଉପଯୁକ୍ତ ଫଳ ପାଏ। ଫଳ୍ଗୁ ନଦୀ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଫଳଦାୟିକା। ଗୟା ମନ୍ଦିର, ଗଦାଧରଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ, ଏବଂ ଏଠିରେ ଥିବା ପାଥର ସଦା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଇତ୍ୟାଦି କରନ୍ତି। ଗୟାରେ, ଜନାର୍ଦନ ସ୍ୱୟଂ ପିତୃରୂପେ ବିରାଜମାନ। ଏଭଳି, ବ୍ୟାସଦେବ, ପୁରାତନ ଅବନ୍ତୀନଗରୀରେ ଗୟା ତୀର୍ଥ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ବ୍ୟାସ, ଗୟା ସେଠାରେ ଅବିଚଳିତ ଭାବେ ଅଛି। ସେଠି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଯାଁ ରହିଛି। ଗୟା ଅଞ୍ଚଳ ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଏବଂ ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏଠି ସମୟ, ଋତୁ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସଦା ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ବ୍ୟାସ, ଏକ ବିଶେଷ ଦିନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମହାଳୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସେହି ଦିନ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣ ଅବିନାଶୀ। ସମସ୍ତ ସମୟ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏ। ବର୍ଷରେ ଏକ ଦିନ ବିଶେଷ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି। ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବାର ଫଳ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ରହିଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା କଥା କହିବି। ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାମୀଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିୟୋଗ ପାଇ ଏକ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଆଶାରେ, ଜଣେ ଦିନ ସେ ଜଙ୍ଗଲର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଂଶକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ—“କାହିଁକି ଏହି ସ୍ୱାମୀଭକ୍ତା ମାତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିୟୋଗିତ ହେଇଛନ୍ତି?” ଋଷିପତ୍ନୀମାନେ କହିଲେ: “ଓ ପ୍ରିୟ, ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ କିଏ ଦୋଷ କରିଛୁ, କିମ୍ବା କିଏ ଦୋଷ ଦେଖି ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଆମେ ନିର୍ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ କିଛି ଦୋଷ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଏହା ଦୈବଯୋଗରେ ଘଟିଛି।” ସେମାନେ ତଥାପି ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲେ—ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ପୂଜା କଲେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ମିଳିପାରିବ। ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ନାରଦ ମହାମୁନି ସେମାନଙ୍କୁ ମହାକାଳବନର ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୟା ତୀର୍ଥ କଥା କହିଲେ। ସେଠି ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରି ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଋଷିପତ୍ନୀମାନେ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ, ସେଠି ଗୟା ତୀର୍ଥ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।