ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ କୁହାଯାଉଛି—ଯେଉଁମାନେ ରୋଗରେ ଅପଙ୍ଗ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଚଳିହେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନକାଳରେ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ନ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସମ୍ମିଳିତ। ଯେଉଁମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚମକ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ତଥା ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଯେଉଁମାନେ ରୌରବ, ଅନ୍ଧତମିଶ୍ର, କାଳାସୂତ୍ର ନାମକ ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଅସିପତ୍ରବନ ଓ କୁମ୍ଭୀପାକ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଯେଉଁମାନେ ପାଣିରେ ଡୁବି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ଜନ୍ମଦିନ ସମୟରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା, ଶୁଅଁ, କୀଟ, ଦାନ୍ତିଆଳିଆ ପଶୁ, ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ପଶୁ, କିମ୍ବା ଗାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତ୍ର, ବାଘ, ସାପ, ହାତୀ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଛି, ଏହି ଦୁଃଖଦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଯେଉଁମାନେ ଆଠ ପ୍ରକାରର କାଠିର ଚିରା ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଅଶୁଚିତା ଓ ଅଚରିତ୍ର ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଯେଉଁମାନେ ଡାକିନୀ ଓ ଏହିପରି ଭୂତପିଶାଚ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ କିମ୍ବା ପାଣିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ସେମାନେ ହଜାର-ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି ନିଜ କର୍ମଫଳ ଅନୁସାରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଥିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ପିତୃପକ୍ଷ କିମ୍ବା ମାତୃପକ୍ଷରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ମୋ ଗୋତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ପିଣ୍ଡ ଦାନରୁ ବଞ୍ଚିତ, ପୁଅ, ଜଣାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରୟକର୍ତ୍ତା ନଥିବା, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଅପଙ୍ଗ, କୁଞ୍ଚିତ, ବିକଳାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଗର୍ଭେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା, ଏହିପରି ଅନେକ ଦୁଃଖଦ ମୃତ୍ୟୁ ନେଇଥିବା, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିମ୍ନ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଯେଉଁମାନେ ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ଭୋକ କିମ୍ବା ଅଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏପରି ଭାବେ, ବ୍ୟାସଦେବ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଜେବେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ପୁନଃ, ସେମାନେ ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତି ପୁନର୍ଜୀବିତ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଅଧିକାର ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ବ୍ୟାସ, କୁମୁଦ୍ୱତୀ ନଦୀକୂଳରେ ଥିବା ଗୟା ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥର ନିଜସ୍ୱ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଫଳ୍ଗୁ ନଦୀ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଫଳଦାୟିନୀ। ଗୟା ମନ୍ଦିର, ଗଦାଧରଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ଏବଂ ଏଠାରେ ଥିବା ପାଥର ସଦା ପିତୃମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ରାକ୍ଷସ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଏଠାରେ ନାନା ପୁଣ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି—ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା। ଗୟାରେ ଜନାର୍ଦନ ସ୍ୱୟଂ ପିତୃରୂପେ ବିରାଜିତ। ଏହିପରି ଭାବେ, ବ୍ୟାସ, ପୁରାତନ ଅବନ୍ତୀ ନଗରରେ ଗୟା ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୟା ସେଠାରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଛି। ଏହି ସ୍ଥଳରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ସର୍ଗିତ ମହତ୍ମ୍ୟ ରହିଛି। ଗୟା ଅଞ୍ଚଳ ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଓ ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁରେ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ। ବର୍ଷରେ ଏକ ବିଶେଷ ଦିନ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ମହାଳୟ କୁହାଯାଏ, ଏହି ଦିନ ପିତୃଦାନ ଅବିନଶୀ। ସମସ୍ତ ସମୟ ଓ ଋତୁରେ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ବର୍ଷରେ ଏକ ବିଶେଷ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଯେଉଁ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ସେହି ତୃପ୍ତି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ରହିଥାଏ। ବ୍ୟାସ, ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ବିଶିଷ୍ଟ ମହିମା କଥା କହିବି। ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଜନୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ, ଏକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅରଣ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।