ସେଇ ପୁରାତନ ସମୟରେ, ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଉଥିଲା । ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ–ଏହି ସବୁ କିଛି ବେଦମାର୍ଗ ବିନା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିପାରିନଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମମାର୍ଗକୁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବିନାଶ କରିଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ, ପିତୃମାନେ, ସଜ୍ଜନମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ । ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ପ୍ରପିତାମହ, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ କଥା ଶୁଣ । ଏହା ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ଧର୍ମଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଏବଂ ପାପନାଶକ । ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସାର, ଯେଉଁଠାରେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ତୀର୍ଥର ଫଳ ମିଳେ । ସେଠି ଦେବୀ ମହାକାଳୀ, ଦାନବନାଶିନୀ ଓ କୁଳମାନ୍ୟ ରାଜ୍ଞୀ, ବସିଛନ୍ତି । ସେଠି ପବିତ୍ର ଗୟା ଓ ମହାନଦୀ ଫଳ୍ଗୁ ଅଛି । ଏହି ଗୟା ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପୂଜ୍ୟ । ସେଠି ପୂର୍ବଦିଗରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ । ସେଠି ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅବିନାଶୀ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ବଡ଼ ଋଷିଙ୍କଥାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ସେଠି ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି । ଗୟା ତୀର୍ଥରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି । ଏଠିକୁ ମାତ୍ର ପ୍ରବେଶ କଲେ, ନରକରେ ବସୁଥିବା ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି ।” ଏହିପରି ଗୟା ତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ଅବନ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ଏହି 'ଗୟାତୀର୍ଥସ୍ତୁତି' ନାମକ ପଞ୍ଚପ୍ଚାସ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା । ତାପରେ, ଏକ ଭକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜାଣନ୍ତି, ଆପଣ ସଂସାରର ରୂପ । ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ କଣ, ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ । କେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ଓ ଦେବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ?” ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କହାଗଲା: “ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଧି ଶୁଣ । ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ରଚିତ, ଧର୍ମ ଦୃଢ଼ । ଯାହା କିଛି ଦେବତାଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଦିଆଯାଏ, ସେସବୁ ଦାନ ଫଳଦାୟକ । ସମସ୍ତ ମଣିଷ, ଋଷି, ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ଏଵଂ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ ତିନି ପିଢି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଶାଶ୍ୱତ ପରମ୍ପରା ଚାଲିଆସୁଛି । ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେପରି ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଶୁଣ । ଏହି ପିତୃମାନେ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ସହିତ । ଏହି ସବୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ବୁଝ । ଚାରିଜଣ ଆକାରବାନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଜଣଙ୍କ ପ୍ରକଟ ଆକାର ଅଛି । ତାଙ୍କର ଲୋକ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ । ଯେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ, ସେମାନେ ଧର୍ମର ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକରେ ବସନ୍ତି । ବିରାଜଙ୍କ ବଂଶଧରମାନେ ବୈରାଜ ଭାବରେ ପରିଚିତ । ସେମାନେ ଯଦି ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ପୁନି ସେଇ ସ୍ମୃତି ପାଇ ଉତ୍ତମ ସାଂଖ୍ୟ-ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି । ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ପିତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି । ତେଣୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ।