ମାନବ ଜୀବନର ଅନେକ ପାପ କେବଳ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି କଥା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଅଛି—ରେବା, ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ଓ କ୍ଷାତା ନାମକ ତିନିଟି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଥିଲେ। ଏମାନେ ସଫଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁର, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପାପ ନାଶକ ଥିଲେ। ଏକ ସମୟରେ, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରର ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନରେ ଏମାନେ ସଙ୍ଗ ରଖିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସାନା ତ୍ରୁଟି ହେତୁ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ ହେଲା। ପରେ ମହାକାଳ ଅଟବଣୀରେ ଏହି ଉତ୍ତମ ନଦୀମାନେ ସଙ୍ଗେ ସମୟ କାଟିଲେ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହାକୁ ରୁଦ୍ରସର ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ, ସେଠି ଏମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଶିପ୍ରା ନଦୀରେ ଶରଣ ନେଲେ। ସେଠାରେ ଧୂଳି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପ୍ରକଟିତ ହେଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କିପରି ଘଟିଲା, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ! ତେବେ ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ସାବିତ୍ରୀ ସଦା ପତିଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଚକ୍ଷୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲେ ଯମ ଓ ଯମୁନା, ଯେଉଁଠି ଯମ ହେଲେ ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଯମୁନା ହେଲେ ଜଗତ ଶୁଧ୍ଧିକାରିଣୀ। ତ୍ୱଷ୍ଟା କହିଲେ—ଏହି ଦୁଇଜଣକୁ ମୁଁ ତୁମ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ରଖିଦେଉଛି, ତୁମେ ଏମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କର। ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜାରେ ସଦା ନିଷ୍ଠା ରଖ, ଏବଂ ମୋ ଘରେ ବସ। ଏଭଳି ସମ୍ମତି ହେବା ପରେ ସାବିତ୍ରୀ ସେଥିରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ବାପା ତ୍ୱଷ୍ଟା ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ, ତେଣୁ ସାବିତ୍ରୀ ଏକ ଘୋଡ଼ିର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏକ ଦିନ ବୈବସ୍ୱତ ଭୂକ୍ଷାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେତେବେଳେ, ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଁ ଛାୟା ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—“ତୁମେ ପାଦରେ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏହି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାସ ଭୂମିକୁ ଅପମାନ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ଦେଖି, ଭିଭାବସୁ କହିଲେ—“ସବିତୃ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ମୋ ମାଆଁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରୁ ପ୍ରଭାତ ଭୋଜନ ଚାହିଲି। ମୋ ପାଦ ତୁରନ୍ତ ପଡ଼ିଗଲା, ମୋ ମାଆଁଙ୍କ ଶାପରେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ହେଉଛି ମୋ ମାଆଁଙ୍କ ଶାପର କାରଣ। ସେ ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ନୟନୀ ଝିଅ ନୁହଁନ୍ତି, ଜଗତ ଶୁଧ୍ଧିକାରିଣୀ ନୁହଁନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ; ସେ ମୋତେ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ, ହେ ପାପରହିତ। ଛାୟା କେବେଠି ସବିତୃଙ୍କୁ କିଛି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତ୍ୱଷ୍ଟା କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆସିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦ୍ରୁତ ଉଠି ତାଙ୍କ ପାଦେ ଶିର ନମାଇଲେ, ପରିକ୍ରମା କରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦର୍ଶାଇଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା କହିଲେ—“ମୋ ମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରି ସେ ତୁମ ଘରକୁ ଆସିଛି, ପ୍ରିୟ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରବିଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା—“ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋ ପ୍ରିୟା କେଉଁଠି?” ତ୍ୱଷ୍ଟା କହିଲେ—“ତୁମ ତେଜ ହାରାଇଯାଇଛି, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଶକ୍ତି ହୀନ ହୋଇଯାଇଛି। ଏବେ ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର। ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବେ କର।” ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏକ କୁଶ ତୀରରୁ ସୁଦର୍ଶନ ତିଆରି କଲେ। ତାହାର କିନାରକୁ ଛୁଇଁଲେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବିବସ୍ବତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ପରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ—“ହେ ଦେବମନ୍ଦିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ନିଅ, ଏହା ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉ।