ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଜଣ ଦ୍ୱାରପାଳ ଦ୍ୱାର ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏହାକୁ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଏହି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ କହିଲେ—ଏଠାରେ ଆଉ ଚିରଅବସ୍ଥା ରହିବା ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୱର ଦାନବ ଜନ୍ମ ମିଳିଗଲା। ବ୍ୟାସଦେବ, ଏହି ଦୁଇ ଜଣ ହଜାର ଜନ୍ମ ଚକ୍ରରେ ତପସ୍ୟା, ଦାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଥିବାରୁ କେବଳ ତିନି ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ମିଳିଗଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରମୟ, ତମସିକ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଏକ ଜନ୍ମରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ନାମରେ ଓ ଆଉ ଜନ୍ମରେ ରାବଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଜନ୍ମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଅଧିକାର ନେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ଖଦ୍ୟ ହେଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଗଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରାଯାଇଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଯଜ୍ଞର ସ୍ୱଧା, ବଷଟ୍ ଓ ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ। କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥ ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଉନ୍ମୂଳିତ ହେଇଗଲେ। ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତିକ ଦର୍ଶନ ଉଦୟ ହେଲା, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ବହୁ ବିଦେଶୀ, ବହୁ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟାନକ କଷ୍ଟ ଭୂମିରେ ଆସିଗଲା। ସମସ୍ତ ଭୂମି ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯିବା ପରି ଦେଖାଯାଇଲା। ଏପରି ଧର୍ମର ଅବନତି ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଭାରତବଂଶୀ, ମହାବିଷ୍ଣୁ ଏହାକୁ ଜାଣି ବରାହ ରୂପ ଧରିଲେ। ବରାହଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବରେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଅନେକ ବୀଜ, ଔଷଧି ଓ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଗଠିତ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ମୁଁହର ଭିତରେ ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ତେଜ ଥିଲା। ବରାହଙ୍କ ଶରୀର ଯଜ୍ଞର ରୂପ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ଯଜ୍ଞ ଅଂଶ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଯଜ୍ଞ ସଭାର ଅଂଗ ଥିଲା। ବେଦର ବିସ୍ତାର ତାଙ୍କର ଦଳଦ୍ଧାନ ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜାରୀ ଭାବରେ ଥିଲେ, ଓ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ ଅରଣ୍ୟରେ ହେଲା। ବରାହ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ବହୁ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ଗୃହୀତ। ବିଷ୍ଣୁ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବା ପରେ, ବରାହ ଦାନ୍ତରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ତେଜ ଦେଖାଇ ଭୂମିକୁ ଉଠାଇଲେ। ଶୁଭ ପବନ ବହିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଚମକିଲା। ନଦୀମାନେ ନିଜ ଧାରାରେ ବହିଲେ, ସମୁଦ୍ର ନିଜ ପ୍ରାକୃତିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଗଲା। ଏହି ବରାହ ରୂପ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଏହି ଚିରଅବିନାଶୀ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ନଦୀ ବିଶାଳ, ଅନେକ ଯୋଜନ ଦୂର, ଅତି ପ୍ରବଳ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିଥିଲା। ସିଠା ଓ ଚମକୁଥିବା ତରଙ୍ଗରେ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ମହା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ମହିଳାମାନେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଓ ଭାରୀ ବକ୍ଷ ଥିଲା, ଏହି ନଦୀରେ ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳ ଖେଳ ହେଉଥିଲା। ସମୟରେ ଓ ଋତୁରେ, ଏହି ନଦୀ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହିତ ସଫଳତା ଦେଇଥିଲା। ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ ଏହି ଶୋଭାମୟ ପଦ୍ମାବତୀ ନଗର ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଲୋକ ଶିବଙ୍କର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବରାହ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦଁଡାଇଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରଭୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ଯାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଓ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଅତି ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦେଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଆଉଥରେ ଶ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ସମ୍ଭବ ହେଲା।