ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବଗଣ, ତମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ମୋର କଥା ଶୁଣ।” ବ୍ରହ୍ମା ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏଠି କେବଳ ଦୁଇଜଣ ସେବକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ନିୟମିତ, ଦୁଇଜଣେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା।” ଏକଦା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନୁଷ୍ୟ-ଜନ୍ମ ସନ୍ତାନମାନେ—ସନକ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ—ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ବ୍ୟାସ ଏହି ଯୁବ ଋଷିମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଇ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡିଗଲେ। ଏହି ଦୁଃଖିତ ଋଷିମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଥିବାବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରିଲେ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଲେ ଓ କଥା କହିଲେ, “ବାଳକମାନେ, ତମେ ଧର୍ମରେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ, ଏହି ଦୁଃଖର ଅସଲ କାରଣ କହ।” ଏହିପରି ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଆମେ କିପରି ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଲୁ ବୁଝ। ସେହି ଚାରି ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ଏଠି ଆସିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପରିଚୟ ଭାବରେ ଅଟକିଗଲେ।” ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଏହି ଦିନରୁ ଏଠିରେ ନିତ୍ୟ ବାସ ରହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।” ବ୍ୟାସ, ସେହି ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ସମ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ଦେମନ ଜନ୍ମ ପାଇଲେ। ଏକ ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ, ତାପସ୍ୟା, ଦାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେମାନେ କେବଳ ତିନି ଜନ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାର, ତମସିକ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ରାବଣ—ଜଗତର ଭୟଙ୍କର—ଏମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ମହାଶକ୍ତି ଦେମନ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତି ନିଜେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଅଧିକାର ନେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇଲେ ଓ ପରାଜିତ ହେଲେ। ସ୍ୱଧା, ବଷଟ୍ ଓ ସ୍ୱାହା—ଯଜ୍ଞର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ। କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବି ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ, ପବିତ୍ର ଦେଉଳ ବି ନାହିଁ। ସେହି ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲା। ଅନ୍ୟ ଅବିଧର୍ମୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ବହୁ ବିଦେଶୀ, ବହୁ କଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଗଲା। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ବିଲିନ ହେଇଗଲା। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମର ଅବନତି ହେଉଛି, ହେ ଭାରତ ବଂଶୀ, ଏହା ଜାଣି, ମହାବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଅନ୍ତଃକ୍ଷମତା ଦ୍ୱାରା ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ବରାହଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଶ୍ତମ୍ଭ ଭାବରେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦାନା, ଔଷଧି ଓ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଗଠିତ। ତାଙ୍କ ମୁଁହର ଅନ୍ତର୍ଗତ ତେଜରେ ଶରୀର ଦୃଢ, ଶରୀର ଯଜ୍ଞର ରୂପ, ଏବଂ ସେ ଅତି ଉଦାର। ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସ ଯଜ୍ଞ ହୋମ, ସେ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିରତ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ଯଜ୍ଞ ସଭାର ସଦସ୍ୟ। ବେଦର ବିସ୍ତାର ତାଙ୍କ ମାର୍ଶ, ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜାରୀ, ଜଙ୍ଗଲ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ। ସେ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ପ୍ରଭୁ, ବହୁ ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ଓ ବହୁ ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ। ବିଷ୍ଣୁ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ରମରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ବରାହ ତାଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ। ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଚମକିଲା। ନଦୀମାନେ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ବହିଲେ, ସମୁଦ୍ର ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଗଲା। ବରାହ ରୂପ ଶୁଭ ଫଳ ଦାନ କରିଥିବା ଦେଖାଗଲା। ତାଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ନଦୀ ବହୁ ଯୋଜନ ଚୌଡ଼ା, ପ୍ରଚୁର, ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବହୁଥିଲା।