ଏକ ସମୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ହଜାର ରଶିମାନ୍ୟ ସୂର୍ୟ ଦେଖାଯିବା ପରେ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ଏହା ପରେ ରାଜା ଭାସ୍କରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ୟ ରୂପକୁ ଲାଭ କଲେ। ସେଠାରେ ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସୂର୍ୟ ରୂପ ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ଘୋଷାର୍କ-କୁଣ୍ଡ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ରାଜା ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ସୂର୍ୟ ରୂପକୁ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସଦା ରତିକୁଣ୍ଡ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଦାନ କରିଲେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀପ୍ତି ଲାଭ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କୁଣ୍ଡ ଆମ୍ବିକା ଏବଂ ଆଶାକୁ ପୂରଣ କରେ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଲାଭ ହୁଏ, ମୁନିବର, ଯଦି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରାଯାଏ। ରତିକୁଣ୍ଡ ଏବଂ କୁସୁମାୟୁଧ-କୁଣ୍ଡରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ଏଠାରେ ଦମ୍ପତି ଦୁଇଜଣେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଧର୍ମ ଅଭିଲାଷୀ ଲୋକମାନେ ନିୟମିତ ରୀତିରେ ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରତି ଓ ମନ୍ମଥା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ। ପ୍ରଥମେ ରତିକୁଣ୍ଡରେ, ପରେ କମ୍ଦର୍ପ-କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ରତି ଓ କମ୍ଦର୍ପଙ୍କୁ ବିଶେଷ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଉପାସନା କରିଲେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ—ଏଠି କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କପୁର, କସୁମ, କେଶର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତିଲକ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରତି ଓ କମ୍ଦର୍ପ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ କୁସୁମାୟୁଧ-କୁଣ୍ଡରୁ, ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ରାମ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି ଏଠି ନିଖୁଟ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ। ସେ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏଠିରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହା ଧଳା ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ମନ୍ତ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା କେହି ବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ଲିଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ରେଶ୍ୱର ସମାନ ହୋଇନାହିଁ, ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ। ମନ୍ତ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ଧୂପ, ତିଲକ ଓ ଫୁଲର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ରିୟା କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋକ୍ଷ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏହା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଉତ୍ସାହ ଓ ପ୍ରୟାସ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ। ବିପଦ, ଧ୍ୱଂସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆପଦ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୂଜା କରି ଲୋକ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବନ୍ଦିତୀ ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧିତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଖଳ, ବନ୍ଧନ ଓ ଏଉପରି ଦୁଃଖରେ ଆବଦ୍ଧ ହେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସ ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଦେବୀଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବନ୍ଦୀମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ବିଶିଷ୍ଟ ମୁନିଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତ। ଏହି ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଚୁଡ଼ାକୀ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଅନିଶ୍ଚିତତା, ବିପଦ ଆସିଲେ ଲୋକମାନେ ସଦା ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ। ଦୀପ ଦାନ କରିଲେ ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି। ପରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜା କରି ଭବ୍ୟ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଭାଦ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଏଠି ବାର୍ଷିକ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରାଯାଏ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ମହାରତ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି ପୁରୁଷମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରୟାସ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ରାତି ଜାଗରଣ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ମହିମା ଏବଂ ତୀର୍ଥର ବିଶେଷତା ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା।