ପବିତ୍ର ସରୋବରମାନେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୟାତୀର୍ଥର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ନନ ପରେ, ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଶୁଭ ଶନି ଜନ୍ମ କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଏଠି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ କେଉଁଠି, କେଉଁ ସମୟରେ, କିଏ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏହା ଉଠିସାରିଛି। ଏହି ମହାକାଳବନରେ ଏହି ମହିମା କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏହା ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା ଥିଲା। ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କେହି ନାହିଁ ଯିଏ ଶିପ୍ରା ନଦୀ ସମାନ ପବିତ୍ର ତଥା ମହାତ୍ମ୍ୟମୟ ନଦୀ ଦେଖିଛି। ଶିପ୍ରା, ଯାହା ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସରେ ଜ୍ୱର ନାଶକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବରାହ କଳ୍ପରେ ଏହି ନଦୀକୁ ‘ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଶିପ୍ରା ନଦୀର ଶୁଭ କଥା ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଦରକାର। ମହାଦେବ, ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏକ ଦିନ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ କିଛି ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଦୀର୍ଘଦିନ ରୁଦିତ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସଂସାରକୁ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଏକ ଖପର ଧରି, ପୁନଃପୁନି କିଛି କହିଲେ। ଏହିପରି କହି, ତିନିଁ ତାଙ୍କ ହାତ ଉଠାଇ, ତାର ତର୍ଜନୀ ଉପରେ ରଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତାର ତର୍ଜନୀରୁ ବଡ଼ ରକ୍ତଧାରା ବହିବା ଆରମ୍ଭ କଲା। ସେଠାରୁ ଏହି ଧାରା ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା ଏବଂ ଏକ ନଦୀ ରୂପେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଯାହା ତିନିଁ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏହି ଶିପ୍ରା ନଦୀକୁ ଜ୍ୱର ନାଶକ ବୋଲି ବ୍ୟାସଦେବ କହିଛନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ, ଦାଇତ୍ୟରାଜ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ ବସୁଦେବ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ। ଦାଇତ୍ୟ ରାଜା ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ହଜାର ହସ୍ତ କାଟିଦିଆଯିବା ପରେ, ସେଠି ଅଚଳ ଥିଲେ, ତାହାଁପାଇଁ ମହେଶ୍ୱର ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ଦୁଇଝଣ ଏକାଠି ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ତା’ପରେ କୃଷ୍ଣ ହରଙ୍କୁ ନାଶ କରିବାକୁ ବୈଷ୍ଣବ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶମ୍ଭୁ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ପୁନି ଶିବଙ୍କୁ ମୂର୍ଛାକାରୀ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ଶିବ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାରମ୍ବାର ଜମ୍ଭା ଦେଉଥିଲେ। ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ, ମହେଶ୍ୱର ଜ୍ୱର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯାହାର ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ତିନି ମୁଣ୍ଡ, ତିନି ପା, ଛୋଟ ଦେହ ଓ ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଥିଲା। ଏହି ଜ୍ୱର ମହାଦେବଙ୍କ ଆଦେଶରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଏହି ଜ୍ୱରରେ ଅନେକ ଶୂରବୀର ବିନିଯାଇ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ସେମାନେ ଏପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବାକୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ୱର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଜ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚାରିଦିଗରେ ଘୁରିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଶେଷରେ, ଦୁଇଝଣ ଶିପ୍ରା ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବିମୋଚନ କରିଲା। ଏହିଠାରୁ, ଶିପ୍ରା ନଦୀ ସବୁ ସମୟରେ ଜ୍ୱର ନାଶକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ନଦୀରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଅପମାର୍ଗରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।