କିନ୍ନର, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପସ୍ୱରୂପା, ସେମାନେ ସହିତ ଯକ୍ଷ, ଗୁହ୍ୟକ ଗଣ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ—ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଉମାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରି, ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ଶିବଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ବୋଧନ କରିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: “ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଓ ତୁମର ସ୍ତୁତିରେ ନିରତ ଅଛନ୍ତି। ବାୟୁ, ବର୍ଷା ଓ ତାପରେ ପୀଡିତ ହେଉଥିବା ଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଦିଅ। ଏହି ମୋର ଇଚ୍ଛା, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହଉଛ, ତେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ନଗରୀ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ। ଏହି ନଗରୀ ବହୁ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହେଉ। ଏହା ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ବିକ୍ରୟ-କ୍ରୟର ବଜାର, ଉଚ୍ଚ ମିନାର ଓ ଚଉମୁଖା ରାସ୍ତା ରହିଛି। ଏହି ନଗରୀର ଦେବମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଦେବାଳୟ ଭିତି, ବେରୁଜ ମଣିର ତଳ ତଥା ଲାଲ ମଣିର ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଶୋଭା ପାଉଥିବା କମ୍ଭ ଅଛି। ଘର ଭିତର ଏବଂ ଦ୍ୱାର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ ସୁନା ର କମ୍ଭ, ପତାକା ଓ ଝଣ୍ଡା ଲାଗିଛି। ଏଠି ନିର୍ମଳ ଓ ସ୍୫ଚ୍ଛ ପୋଖରୀ, ଆଉ ଖାଲି, ତାଳାବ ଓ ହ୍ରଦ ରହିଛି। ସେମାନେ ହଂସ, ବକ ଓ ମୟୂର ଦଳରେ ଶୋଭିତ। କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ମୟୂର ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ କୋଇଲି ଗୀତ ଗାଉଛି। ଏହି ନଗରୀ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ଓ ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସମ୍ମାନିତ। ଚନ୍ଦ୍ରମା ମାଳା ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିବା ତୋରଣମାଳା ଏହାକୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଛି। ଏଠି ଅଛି ଆଲକା ନାମକ ଆନନ୍ଦମୟ ନଗର, ଯାହା କୁବେରଙ୍କ ମହାଳରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏଠି ଭୋଗବତୀ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ନଗରୀ ଅଛି, ଯାହା ଭଲି ବରୁଣଙ୍କର ଉତ୍ତମ ନିବାସ। ଏଠି ସମ୍ୟମନୀ ନାମକ ଉତ୍ତମ ନଗରୀ ଅଛି, ଯାହା ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ନଗରୀ ଅଛି, ଯାହା ବାସବଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ। ଏପରି ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରୀ ଅଛି, ଏହି ଉଲ୍ଲେଖିତ ଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ଅଧିକ ଅପୂର୍ବ। କେଉଁଠି ବନାନା ଗଛ ଆକୃତି ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଶୁଭ ଯବ ମୂଳ ଘଟ ରଖାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାଳକମାନେ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ। କେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ପରେ ନାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟଠାରେ ଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଉଦ୍ୟାନ ଲାଗୁଛି, କେଉଁଠି ତିର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥୁତି। କେଉଁଠି ପାଠକମାନେ କଥା ଓ ଚର୍ଚ୍ଚାର ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ମଲ୍ଲବୀରମାନେ କୁସ୍ତି ଖେଳୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ନଟମାନେ ନାଟକରେ ଲୀନ। ଏଠି ଅଛନ୍ତି ଚଉଦ ଗାଡ଼ା କଳା, ଶୋଭାମୟ, ସୋଳ ଅଠର ବର୍ଷର କଳା କନ୍ୟାମାନେ। ଏପରି, ବ୍ୟାସ, ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ନଗରୀ ଯୋଗମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଏହା ବିଶାଳ, ପବିତ୍ର ଓ ସତ୍ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ। ଏହି ଶୋଭାମୟ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ନଗରୀକୁ “ବିଶାଳା” ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଯିଏ ସଦା “ବିଶାଳା” ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଶିବର ଧାମରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ବିଶାଳା ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ନଗରୀ ଲୋକମାନେ ଉଭୟ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ନଗରୀର ପୁଣ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ପିତୃକର୍ମରେ ଏହି କଥା ଗୀତ ହୁଏ। ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାଆନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶିବ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଶାଳାର ଫଳ ଶାଶ୍ୱତ, ଅନ୍ୟ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ ମହାପାପ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏଭଳି, ବ୍ୟାସ, ବିଶାଳା ଓ କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମକ ନଗରୀ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।