ଏକ ସମୟରେ, ଏକ ରାଜା ଜଣେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ ଦେଶକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ । ଏହି ରାଜା, ଗତଜନ୍ମର ପାପର ଫଳରେ, ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ଥିଲେ । ଏକ ଦିନ ଶିକାର କରିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଁରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ହେଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଭୋଗୁଥିଲେ । ସେ ଆଗରେ ଏକ ଝିଅ ଦେଖିଲେ । ଏହା ପରେ, ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା କରି, ରାଜା ଏହି ଝିଅରେ ସ୍ନାନ କଲେ । ଏଠାରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଋଷିମାନେଙ୍କ ଠାରୁ ଜାଣି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ସ୍ତୁତି ଅର୍ପଣ କଲେ । ରାଜା ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ: “ଓ ଦେବାଦିଦେବ, ଚେତନାର ଆତ୍ମା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି । ଆଲୋକ ନିବାସୀ, ତିନି ବେଦର ରୂପ ନେଇଥିବା ଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ତିନି ଲୋକର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରୁଥିବା ପରମ ଦେବ, ପରମେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଯୋଗକୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବା, ଯୋଗର ଅବତାର, ଯୋଗ ଜ୍ଞାନୀ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର । ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ହବି, ପୁରୋହିତ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଅତି ଶାନ୍ତ ଓ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ସଦା ଜଗତକୁ ଅଲୋକିତ କରୁଥିବା, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳକାରୀ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।” ଏପରେ, ଅଚନ୍ତା ଭାବରେ, ଭକ୍ତକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କହିଲେ: “ରାଜା, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଇଛା କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇଛି ।” ରାଜା ଅନୁରୋଧ କଲେ: “ମୋ ନାମରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି ଏଠାରେ ସଦା ରହୁ ।” ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କହିଲେ: “ଏହି ଷ୍ଟୁତି ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପଢ଼ିବେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିବି । ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପାଇବେ । ଯେଉଁ ଇଛା କରିବେ, ସେ ଇଛା ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ପୂରଣ ହେବ ।” ଏପରେ, ହଜାର ରଶ୍ମିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ରାଜା ଭାସ୍କରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପ ପାଇଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନ “ଘୋଷାର୍କ କୁଣ୍ଡ” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା । ରାଜା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପୂଜା କଲେ । ଏହି କୁଣ୍ଡ ସଦା “ରତିକୁଣ୍ଡ” ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ ପାଇଯାଏ । ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କୁଣ୍ଡ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରାଏ, ଯଥାବଧି ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ କଲେ । ରତିକୁଣ୍ଡ ଓ କୁସୁମାୟୁଧ କୁଣ୍ଡରେ, ଏଠାରେ ଯଦି ଦମ୍ପତି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଧର୍ମ ଇଛା କରୁଥିବା ଲୋକେ ଏଠାରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ । ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ରତି ଓ ମନ୍ମଥା ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ । ପ୍ରଥମେ ରତିକୁଣ୍ଡ, ପରେ କମ୍ଦର୍ପ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ରତି ଓ କମ୍ଦର୍ପଙ୍କ ପୂଜା ବିଶେଷ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ । ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହେଉଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କପୁର, କସ୍ତୁରୀ, କେସର ଓ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ରତି ଓ କମ୍ଦର୍ପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ । ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ କୁସୁମାୟୁଧ କୁଣ୍ଡରେ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରର ନାୟକ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ, ଦୀର୍ଘକାଳ ତଳେ ରାମ ଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଏଠାରେ ଦୋଷରହିତ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ । ସେ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇଥିଲେ ।