ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବୀର ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ମନରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରି, ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ ସେ ତପସ୍ୟା କରିବେ। ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ, ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିର ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ ହୋଇ, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଭାବରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ମନକୁ ବିଷ୍ଣୁରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ନିୟମିତ ଭାବରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ସେ ନିୟମାନୁସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ରକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୀତବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ହରିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଏପରେ, ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା, ହରିଙ୍କୁ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ତୁତି ରଚନା କଲେ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସେ ବିନୟପୂର୍ବକ କହିଲେ, “ଦେବଦେବ, କମଳନୟନ, ଦୟା କର। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଜୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜୟ, ଅବିନାଶୀଙ୍କୁ ଜୟ। ପାପ ନାଶକଙ୍କୁ ଜୟ, ଜନ୍ମ ଜ୍ୱର ଦୂର କରିବାକୁ ଜୟ। ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ଭୂତନାଥ, କୈଟଭ ବଧକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦେବଦେବ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାତା, ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ପିତା। ତୁମେ ହୋମ, 'ବଷଟ' ଉଚ୍ଚାରଣ, ତୁମେ ସ୍ୱାମୀ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି। ମାଧବ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରୀ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର। ମନ୍ଦର ଧାରୀ, ମଧୁ ବଧକ, ଦୟା କର।” ଏପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଗରୁଡ଼ରେ ଆସି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ସେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। “ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି,” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ। “ଏବେ ଏକ ଵର ଚୟନ କର, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଵରଦାନ ଦେବାକୁ ଉପସ୍ଥିତ।” ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ବିନୟପୂର୍ବକ କହିଲେ, “ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ମୋତେ ତୁମେ ପ୍ରତି ଅଚଳ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି ଦିଅ।” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋତେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ରଖିଛ, ଏହି ବୈଷ୍ଣବୀ ଭକ୍ତି ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ହେ ଶୁଭଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଏବେ ତୁମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।" ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ନେତ୍ରପାତାଳରୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ, ଦୟାର ସାଗର ଭଗବାନ ସ୍ନାନ କଲେ। ସେଥିଠୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏପରେ, ଭଗବାନ ପୁନି ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ବିଷ୍ଣୁହରି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ ଏଠି ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ନାମରେ, ଚକ୍ରଧାରୀ ରୂପରେ ଏକ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣନାଥ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରୀ ଏଠି ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠି ଦାନ କଲେ, ସ୍ନାନ କରି ବିଷ୍ଣୁହରିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶମ କରି ଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହିପରି, ହରି, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ସାଗର, ଧ୍ୟାନର ରୂପ, ଚିତ୍ତସ୍ୱରୂପ, ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି। ପୁନି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁ, ହରି, କଥା କହିଲେ।