ଏଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୈବିକ ଲୋକର ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର ଓ ବାରୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଆଠ ଦିଗ୍ଗଜ ଏବଂ ଚଉଦ ଜଣ ମନୁ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, କିନ୍ନର, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ରହିଛନ୍ତି। ଏଠି ଆଠ ଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୈରବ ଓ ଚାରି ଜଣ ବାୟୁପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଦେବମଣ୍ଡଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗଣମାନେ ଏଠି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ, ଦେବମାତା ଦିତି, ସୁରଭି ନେତୃତ୍ୱରେ ଗାୟମାନେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ନଦୀ, ସ୍ରୋତା ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ସାତଟି ସହର, ତିନିଟି ଗ୍ରାମ, ନଅଟି ଅରଣ୍ୟ ଓ ନଅଟି ଅଞ୍ଜଳି, ଚାରିଟି ସାଗର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଣିମାଣିକ୍ୟ, ଶାନ୍ତ ରାଜର୍ଷି ଓ ବେଦଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ବେଦ, ପୁରାଣ, ସ୍ମୃତି, ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଏଠି ଅବସ୍ଥିତ। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଏହାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ମୋର ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଅଶୁଚିତା ଦୂର ହେଲା। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲି। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପଦ୍ମାବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଯିଏ ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଆଭିଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବିତା କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରର ମିତ୍ର ଓ ସହଯୋଗୀ। ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦମୟ ବାଗିଚା, ଅଟବି ଓ କୁଞ୍ଜ ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ ଶୁଭ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଶୋଭିତ। ଶିବ ଏଠାରେ ସଦା ଉମାଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରନ୍ତି। ସେଠା ସଦା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସଦା ବିକାଶଶୀଳ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଯୁବାବସ୍ଥାର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥାଏ। ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଓ ଅନ୍ଧକାର କନ୍ଦରା, ଆକର୍ଷକ ଘରୋଇ ପୋଖରୀ ଓ ମଣ୍ଡପମାଳାରେ ଏହି ଶୋଭା ବ୍ୟାପିଛି। ପଦ୍ମକୁମୁଦ୍ବତୀ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହ୍ରଦ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ପୋଖରୀ, କୁଆଁ, ଏବଂ ଜଳାଶୟ ତଳେ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ପଦ୍ମକୁମୁଦ୍ବତୀ ଫୁଲିଥାଏ। ଏଠି ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ପଦ୍ମକୁମୁଦ୍ବତୀ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ, ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି କୃତ ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ରହିଯାଏ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀ କୁମୁଦ୍ବତୀର ମହିମାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, 'କୁମୁଦ୍ବତୀମାହାତ୍ମ୍ୟ' ନାମକ ପଞ୍ଚଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଅବସାନ ପାଇଲା। ଏବେ, ହେ ବ୍ୟାସ, ତୁମେ ଶୁଣ, ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ମୁଁ ଏହାକୁ ତୁମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି। ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ—ପତ୍ର ଓ ପବନରେ ଜୀବନ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ କରି। ମୋର ଅପୂର୍ବ ବାଣୀ ଶୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବା ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ। ତୁମର ପତ୍ନୀ ଅଦିତି ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତୁମର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର, ମୁଣ୍ଡରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଥିବେ, ଜନ୍ମ ନେବେ। ଏବଂ ତୁମେ, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିର୍ମଳ ପ୍ରଜାପତି ହେବେ। ଏପରି କହି, ଦେବୀ ସେଠିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। କଶ୍ୟପ, ଦକ୍ଷକନ୍ୟା ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ, ସେଠି ଅଶ୍ରୟ ନେଲେ।