ଓଡ଼ିଆ ରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିଗୁଡିକୁ ଏକ ଜନ୍ମାନ୍ତିକ ଗଳ୍ପରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି: ମହାଦେବ ଶିବ ନିଜ ହାତରେ ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ। ଏହା ପରେ, ଶିବ ଦେବ ତାହାକୁ ବିକ୍ରମରେ ଉଠାଇ, ଦେମନର ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଶିବଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଣୀ ଦେଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ଆଗେ ଚାଲିଗଲେ, ଦେବଗଣ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଶିବ ତାଙ୍କ ମାୟାବୀ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ମାୟାବୀ ଦେମନକୁ ତିନିଉଠା ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ବିଜୟରେ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଦେବଗଣ ଶିବଙ୍କୁ ଅଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଜୟଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବଡ଼ ପର୍ବ ପାଳନ ହେଲା, ବଡ଼ ବଡ଼ ଦାନ ଦିଆଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦେମନ ନିହତ ହେବା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ ଶ୍ରୀ ନାମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ଏହି ଦିନଠୁ ଅବନ୍ତୀ ନାମକ ନଗର, ଯାହାକୁ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ପାପ ନାଶକ ନଗର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନଗରକୁ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଦେହରେ କୌଣସି ପାପ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିନଥାଏ। ଏଠାରେ ଅନେକ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି—ଜ୍ଞାନ ଚାହିଁ ଶିବଙ୍କୁ, ଧନ ଚାହିଁ କୁବେରଙ୍କୁ, ସନ୍ତାନ ଚାହିଁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ, ଆନନ୍ଦ ଚାହିଁ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ। ଏହି ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନଗରରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ବସିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଅବଦି ଏଠାରେ ରହିପାରନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର କଥାକୁ ଯିଏ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ବ୍ୟାସ ମୁନି, ଏବେ ଆପଣ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଗଳ୍ପକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏକ ସମୟରେ, କିଛି ଦୁଷ୍ଟ ଜନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ହରାଇଗଲା। ଏହା ପରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଏକଠି ହେଇ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କଲେ। କୁମ୍ଭୀର ତଳକୁ ଆଧାର କରି, ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କରାଯିବାରେ ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଘଟଣାରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏହି କାରଣରେ ଦେବ-ଦାନବ ସଂଘର୍ଷ ଶମିତ ହେଲା। ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ରହିଗଲା। ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୀଘ୍ର ମନ୍ଥନ କରିବାକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଲା, ଅଧିକ ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଲା ନାହିଁ। ମନ୍ଥନ କରିବା ସମୟରେ, କୌସ୍ତୁଭ ନାମକ ରତ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ଧନ୍ବନ୍ତରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା। ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା, ଅମୃତ ଓ ରମ୍ଭା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ମୁରାରି ହାତରେ ଯାଇଲା। ଏହିପରି ଚୌଦ ରତ୍ନ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା। ସମସ୍ତେ ଏଠିକୁ ଯାଇ, ଏକଠି ବସି ମନ୍ଥନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବଡ଼ ଉତ୍ତେଜନା ହେଲା, ନାରଦ ଏବେ ପୁନି ଆସିଲେ। ହରି ଏକ ମହିଳାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆସି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦୁର୍ବଳ ହେଇ, ଅଭିଲାଷାର କଣ୍ଟାରେ ମୁହଁ ଦେଲେ। ହରି ଚତୁର୍ୟ ସହ ଦେବମାନେ ଅମୃତ ଦେଇଦେଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ପାନ କଲେ। ଅମୃତ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହେବାରୁ ଦେମନ ଏ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ନାହିଁ। ରାହୁଙ୍କ ଦେହରୁ ବହୁ ରକ୍ତ ଝରିଲା। ଏଠି, ରାହୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟକ୍ତି ପବିତ୍ର ହେଇ ନିମ୍ନାନ୍ତୁ, ତେଣୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବସ୍ତୁ ଲାଭ କରିବେ ଓ ହଜାର ଗଂଗା ଦାନ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବେ। ଭାଗ ଭାଗ କରି ସମସ୍ତେ ରତ୍ନର ମାଲିକ ହେଲେ। ସପ୍ତମୁଖ ଘୋଡ଼ା, ସମୁଦ୍ର ଜନ୍ମ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯିଲା। ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଣୀ ଗଳ୍ପ ଦେବ-ଦାନବ, ଶିବ ଓ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନଗରର ପବିତ୍ରତା, ରତ୍ନ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଦେବମାନେ ଅମୃତ ପାନ ଓ ରାହୁଙ୍କ ଘଟଣାର ଦ୍ୱାରା ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।