ତାପରେ ସେ ତୀବ୍ର ଗରମରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କଲେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଓ ଅସ୍ଥିରତାକୁ ସହିଲେ। ତାଙ୍କର ଭୋଜନ ହେଉଥିଲା ପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର, ପାନୀୟ ହେଉଥିଲା ଜଳ, କେବେ କେବେ କେବଳ ବାୟୁ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ସେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେ କେବେଉ ଆଶ୍ରୟ ନ ନେଇ ରହୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କଲେ। ଏପରି ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଲ ଦାନ ଚାହୁଁଛ, ମୋଠାରୁ ଚୟନ କର।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ ତାହା ସୁନି, ତିପୁରା ନାମକ ଦାନବ କହିଲେ: "ଦେବତା, ଦେବଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ..." ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ହଠାତ୍ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ ତିପୁରା ମହାଦାନବ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିପୁଳ ହନନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ତିପୁରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚଳିତ ନଗରମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବସାଇଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ହନନ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ କେବେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କିମ୍ବା ସୋମପାନ ହେଉନଥିଲା। ଏଠି 'ସ୍ୱାହା', 'ସ୍ୱଧା', 'ଵଷଟ୍' ଏହି ପବିତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣାଯାଉନଥିଲା। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁସି ମନ୍ଦିର ଥିଲା ନାହିଁ, ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା ହେଉନଥିଲା। ସଦ୍ବ୍ୟବହାର ଲୋକ ନଥିଲେ, ଦୟା ଓ ମାନବତା ପ୍ରାୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ହେ ବ୍ୟାସ, ଏହି ନଗରରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରାୟ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ତିପୁରାଙ୍କ କାରଣରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଏକାଉଁଥିରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଦୁଃଖର କାରଣ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ। ସେମାନେ ସମେତେ ମହାକାଳ ଅଟବୀକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅବନ୍ତି ନାମକ ଦିବ୍ୟ ନଗର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୂଜିତ। ସେଠାରେ ରୁଦ୍ର ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପାଠ ଓ ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ହେ ଦେବଦେବ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଭକ୍ତଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରୁଥିବା, ତିପୁରା ନାମକ ଦାନବ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ବିପୁଳ ଧ୍ୱଂସ ଆଣିଛି। ସେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତିନି ବଡ଼ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନଗର ସ୍ଥାପନ କରି, ଏବେ ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା, ସେଠାରେ ଚଳିତିଛି। ଏହିପରି କରି ସେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି। ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ତପସ୍ଵୀଙ୍କ ନିବାସ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ହାରିଗଲେ। ଏବେ ତିପୁରାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଦେବତାମାନେ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ତିପୁରାଙ୍କ ନାଶ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଧାରଣ ଶୁଣି, ଶିବ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଗି ଉପାୟ ଉଦ୍ଭାବନ କରିବି। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଜୟ ଲାଗି ତପସ୍ୟା କର।" ଏପରି କହି, ଶିବ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତିପୁରା ନାଶ ପାଇଁ, ଶିବ ମହାଦେବୀଙ୍କୁ ବଡ଼ ବଲି, ପଶୁ, ଫୁଲ, ଜଳ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। ସେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ, ଶୁଭଦାୟିନୀଙ୍କୁ, ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବାକୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। ରକ୍ତ ଓ ମଜ୍ଜାରେ ଉନ୍ମତ୍ତ, ରକ୍ତ ଦନ୍ତ ଥିବା ରକ୍ତାନ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ, କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ, ମହିଷାସୁର ମର୍ଦ୍ଦିନୀ, ଯକ୍ଷମାନେ ଯାଁକୁ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। ଏପରି ଉପାସନା ପରେ, ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଶୁଭମୁଖୀ ଚଣ୍ଡିକା ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଲେ, ଯାହା ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ, ତାହା ଦେଉଛି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ କଣ୍ଟକ, ମହାଦାନବ ତିପୁରାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବି। ମୋ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନବ ନାଶ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି।