ସମସ୍ତ ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ହ୍ରଦ ଓ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡିକରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅନୁପ୍ରବେଶ ଅଛି; ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗ୍ରହଗୁଡିକୁ ନେଇ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟାପ୍ତି ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନିଜ ଅନ୍ତରେ ନେଇ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶଙ୍କର ଏଠାରେ ବସିଥାନ୍ତି। ବେଦ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ସାର, ଦୟା ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସାର। ଏହି କାରଣରୁ, ଦେବମାନ୍ୟ, କୁରୁ ଭୂମି ବହୁତ ଉପକାରି ଅଟୁଟ। ତେଣୁ କାଶୀ ଦଶଗୁଣ ବିଶିଷ୍ଟ, ଏବଂ ଗୟା କାଶୀ ଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ। ଏଠି ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରହଣ ଓ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଗ୍ରହ ସମ୍ମିଳନ ଘଟେ। ଏଠି ଲକ୍ଷ ଚନ୍ଦ୍ର ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଦାନ ଦେବା ଏକ ଦଶ ଦାନ ଦିନାନ୍ଦୁ ଦିଅଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ଦେବମାନ୍ୟ, କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମକ ଏହି ସହର ଉପକାରି। ଦେବମାନ୍ୟ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଅବିନାଶୀ ହେବ। ତୁମେ ମୂଳ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ପରେ, ଦେବମାନ୍ୟ, ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡିଯାଉଛ। ଏଠାରେ ଆସି, ତୁମେ ଭୂମିରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରେ ଚାରି ଜାତିର ଲୋକ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏଠାରେ କେହି ଦରିଦ୍ର, ମୂଢ଼, ଅଜ୍ଞାନୀ, ରୋଗୀ, ଇର୍ଷ୍ୟାପରାୟଣ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦୟାଳୁ, ଶାନ୍ତ, ଧର୍ମିକ, ବୃଦ୍ଧା ଓ ରୋଗ ନିର୍ମୁକ୍ତ। ପୁରୁଷମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଜନ୍ୟାମାନେ ନିଜ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ। ଏପରି ସହର ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଥିଲେ। ଏହି ସହର ସଦା ଧର୍ମିକମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଅଛି। ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ମୂଳ୍ୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ଫଳ ଲାଭ କରି, ତାଙ୍କ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସହରରେ ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବଶ୍ୟ ମୂଳ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ଏହି ସହର ଅବନ୍ତି ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏପରି କଥା କହି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ଶୁଭ, ଦିବ୍ୟ ଓ ନିତ୍ୟ ଫଳଦାୟକ କଥା ପଢ଼ନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ପୁତ୍ରହୀନ ଲୋକ ପୁତ୍ର ଲାଭ କରନ୍ତି, ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ଧନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ମୂଳ୍ୟ ଲାଭ କରି, ଲୋକ ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସଦା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ କଥା ବିବରଣ କରିବି; ଆପଣମାନେ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ। ତ୍ରିପୁର ନାମକ ମହାଦାନବ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଗୋଷ୍ଠୀର ନାୟକ ଥିଲେ। ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରିଥିଲେ; ବର୍ଷାରେ ବଦଳ ରବାବରେ ସେ ଅସହ୍ୟ କଷ୍ଟ ସହିଥିଲେ। ଗଛର ପତ୍ର ଖାଇ, ଜଳ ପିଇ, ଅବାସ ରହି, ପବନ ଖାଇ, ଏହି ଭାବରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏପରି ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଵର ଚାହାଉଛ, ଚୟନ କର।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ତ୍ରିପୁର ଦାନବ କହିଲେ: "ଦେବ, ଦେବଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଆଦି..." ଏହି କଥା କହି, ବ୍ରହ୍ମା ହଠାତ୍ ଏଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରୁ, ତ୍ରିପୁର ଦାନବ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ବିପୁଳ ହତ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତ୍ରିପୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଚଳନଶୀଳ ନଗରଗୁଡିକୁ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବସାଇଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କେବେ ଯଜ୍ଞ କରିନଥିଲେ, କେବେ ସୋମପାନ କରିନଥିଲେ।