ସେହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି? ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହା କହନ୍ତୁ।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ବିନା ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ଅଧୋଲୋକରେ କେଉଁସି ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ। ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ଆମକୁ ଏଠି ଏକ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷରେ ଅବିନାଶୀ ନିବାସ ଦିଅନ୍ତୁ।” ତାହାପରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଆମେ ଯେଉଁ ନିବାସ ଚାହୁଁଛ, ତାହା ଆମେ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ତୁମର ନିବାସ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ହେବ। ଏଠି ମହାକାଳ ତଳେ ଜ୍ୱାଳାମୟ ଅବସ୍ଥାରେ ବିସ୍ଥାପିତ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ନଗର ଲୀଳାବଶେଷ ତିଆରି କରାଯାଇଛି। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ସୁନାର ଶିଖର ବିଷୟରେ କଥା କହିଥିଲ, ତେଣୁ ଏହି ସ୍ଥାନର ପ୍ରଥମ ନାମ ‘କନକଶୃଙ୍ଗ’—ଅର୍ଥାତ୍ ସୁନାର ଶିଖର। ଏଠିଏ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଉପାସନାରେ ଲିନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି।” ଏହିପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା ସହିତ ‘କନକଶୃଙ୍ଗ’ ବିଷୟରେ ଅବନ୍ତୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟର ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତ୍ୟ ଖଣ୍ଡର ‘ସୁନାର ଶିଖର ଉପାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ଚଳିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପୁରୁଣା କାଳରେ, ତତ୍ପୁରୁଷ ଯୁଗରେ, ବେଦଜ୍ଞ ମୁନିମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସଦା ଏକାପରେ ଏକା ଶତ୍ରୁତା ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଇ ଦ୍ୱେଷରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୁର୍ବଳ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି, ଏହି ସଂସାର ପ୍ରତିଏକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୀମାହୀନ ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ, ମୁଁ ହରିଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ, ଯିଏ ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏପରେ, ମହାଯୋଗୀ ହରି, ଯିଏ ସଂସାରର ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଧ୍ୟାନରେ ଅନୁଭୂତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଲା, “ମୋତେ ଯଥାଯଥ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗରେ ଧ୍ୟାନ କର, ଏବଂ ମୋତେ ଦେଖ।” ଏହା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, କେଶବଙ୍କ ପାଦ ପରିଚାଳନ ପାଇଁ ଜଳ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ମଧୁପାର୍କ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣ ବିନା ଏହି ସଂସାର ଅଟୁଟ ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ଆପଣ ଏହି ପବିତ୍ର ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ଶାସକ। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ପରସ୍ପରେ ବିନାଶ କରୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ଏକା ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି। ଆପଣ ସଦା ଚରାଚର ଜଗତର ଆତ୍ମା ଭାବେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ; ଏହି କାରଣରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ‘ଉପେନ୍ଦ୍ର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଆଜି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ଆବସ୍ତିତ, ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନିବାସ ‘ବାସୁଦେବ’ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଆପଣଙ୍କ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ଚାଲିଛି, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ‘ବିଶ୍ୱସେନ’ କୁହାଯାଏ। ତିନି ଲୋକ ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ, ତେଣୁ ଆପଣ ‘ଜିଷ୍ଣୁ’। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ରାଜା; ଆପଣଙ୍କ ଶୁଭ, ଅପରିମିତ ସିଂହାସନ ସଦା ଅଟୁଟ ରହୁ। ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ‘ସୁଦର୍ଶନ’ ଚକ୍ର ରହିଛି, ତେଣୁ କବିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଶତ୍ରୁବିନାଶ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦନ୍ତ ଥିବା ହାତୀ ହେଉ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପୋଷାକ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲାଲ ମାଳା ଧାରଣ କର, ଭୀମସେନ ହେଉ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପରି ଏଠି ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତି ରହୁ, ତେଣୁ ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ। ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୋତେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଓ ସଦାଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଏହି ଜଗତକୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବି, ସେଠି ସ୍ଥିର ହେଉ। ଏପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦର୍ଭି ନେଲେ। ତାପରେ, ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କେଶବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, “ଆପଣ ବିଷ୍ଣୁ, ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଋଷିମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ‘ବିଷ୍ଟରଶ୍ରବା’ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।” ସେଠି, ପବିତ୍ର ଦର୍ଭି ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହାପରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଚାରିପଟେ ଏକ ଯୋଜନା ପରିମାଣରେ ପରିଧି ଦେଇ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କଲେ।