ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ଗୁଣୀ ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ରୈଭ୍ୟ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଏତେ ବଡ଼ ଥିଲା ଯେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଭୟଭିତ ହେଇଗଲେ। ତାଙ୍କର ଭୟ ଦେଖି, ମହାପ୍ରଭୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଚାଳ ଧରିଥିବା ମହିଳାକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ମହିଳା ଫୁଲ ଲତା ରେ ଫୁଲିଥିବା ଜଙ୍ଗଳର ଏକ ନିବଢ଼ ଦାଳିରେ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁର କଣ୍ଠ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ସେଉଁଠି ପୁନ୍ନାଗ, କେଶର ଓ ଅଶୋକ ଫୁଲର ତନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖଞ୍ଜା ମଧ୍ୟରେ ତିନି, ସେ ମହିଳା ମନୋହରତାର ଧାତୁ ଭାଣ୍ଡାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯାହା ମଦନଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣର କେନ୍ଦ୍ର। ଶୁଭ୍ର ମୁକ୍ତାର ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜିଥିବା ସେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ହେଉଥିଲା ସୁନା ର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କର ଚମକ ଅଖିର କୋଣର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଚୁଆ ଉପରକୁ ମୁଡ଼ିଥିଲା। ଆମ୍ବ ଫୁଲର ଗଠି ତାଙ୍କର କଣ ଉପରେ ଲଗିଥିଲା, ଯାହାର ଉପରେ ମଧୁମାକୁଡ଼ି ଝୁମୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର କମର ଅତି ସୁକୁଳା, ନିତମ୍ବ ଚଉଡ଼ା ଓ ଅଙ୍ଗ ରଙ୍ଗ ଏତେ ମନୋହର ଥିଲା ଯେ ଋଷି ରୈଭ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଏହି ମହିଳା ରୂପଟି ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଶିବଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା। ରୈଭ୍ୟ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଇଗଲା। ସେ ମହିଳା ମୋ ଆଗରେ ଆସିଲେ, ମୋର ତପସ୍ୟାର ବାଧା ହେବାର କାରଣ ଭାବରେ। ନୂତନ ମହିଳା ରୂପ ଧରି, ତିନି ହାତ ଯୋଡି ଋଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ କହିଲେ, “ମୁଁ କିପରି ତୁମର ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବି, ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରତୀ?” ଋଷି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ଏଠି ଆଜି ସ୍ନାନ କର, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପାଉ। ତୁମ ନାମରେ ଏହି ଜଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।” ସେ ଦୃତ ଭାବେ ସୁନ୍ଦର ହେଇଗଲେ, ଏବଂ ସେଠି ସ୍ଥାନଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲା। ଋଷି କହିଲେ, “ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯେଉଁଠି କେହି ସ୍ନାନ କରିବେ— ଓ ଶୁଭେ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ତିଥିରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି କରି, ଜ୍ଞାନୀ ସଦା ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ବାସ କରିଥାନ୍ତି। ଉର୍ବଶୀ କୁଣ୍ଡ ର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଷାର୍କ କୁଣ୍ଡ ଅଛି। ଏଠି, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଦେଇ, ଜନେ ବିଶ୍ବରେ ସୂର୍ୟ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି। ଏଠି ଯଦି କେହି ଆଘାତ, କୁଷ୍ଠ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ମଧ୍ୟ— ସେ ସୋମବାର ଦିନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ଜନେ ସୂର୍ୟ ଲୋକ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରିପାରିବେ। ସୂର୍ୟ ସଂଯୁକ୍ତ ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ବହୁ ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯେ ଭୂମିକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ବେଳେଇ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ସେ କେବେ ଜନସମୂହର ରକ୍ଷା କରି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭୂମିରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ। ଏହି ରାଜା, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପ ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ଚିହ୍ନିତ ହେଇଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଶିକାର କରିବା ସମୟରେ ଜଙ୍ଗଳରେ ଘୁଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଶିଥିଳ ଓ ତିବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହେଇ, ସେ ଏକ ଝିଲିକ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି କରି ସ୍ନାନ କଲେ। ଋଷିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଏହା ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଟେ ବୋଲି ଶୁନି, ସେ ସୂର୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରିୟ ସ୍ତୁତି ଅର୍ପଣ କଲେ। ରାଜା କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି, ଆପଣ ଚେତନା ସ୍ୱରୂପ। ଆଲୋକ ନିବାସୀ, ତିନି ବେଦର ରୂପ ହୋଇଥିବା ଦେବତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଚ୍ଚତମ ଭଗବାନ, ତିନି ଲୋକର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ସଦା ଯୋଗ ପ୍ରେମୀ, ଯୋଗ ରୂପୀ ଓ ଯୋଗ ଜ୍ଞାନୀକୁ ପ୍ରଣାମ।