ଏକ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲେ, ଏହାରେ ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ବିସ୍ମିତ ହେଇପଡିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ। ଅନ୍ଧକାର ନିଶ୍ଚିନ୍ନ ହେବା ପରେ ଦେମନମାନେ ପ୍ରକାଶରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଓ ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ମହାର୍ଷି, ଦେବତାମାନେ ଏହାକୁ 'ନରଦୀପ' ନାମ ଦେଲେ। ଏହି ନରଦୀପକୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥାଏ। ଦିନାନ୍ତ, ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ଗ୍ରହଣ ଓ ବିଷୁବ ଦିନରେ, ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ସହିତ ନରଦୀପକୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ଗାନ ଓ ବାଦ୍ୟ ଜନ୍ୟ ଏଗ୍ରେ ବଜାଇ, ଅଷ୍ଟଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ତେଣିଁ ସପ୍ତଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥାଏ। ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଶୀଘ୍ର ଅବଲମ୍ବନ କରିଥାଏ। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉପକୃତିରେ ଏହି ନରଦୀପ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି। ମୁଁ, ପାର୍ଥ, ଦେବଗଣ ସହିତ ଏଠିକୁ ଆସିବି, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। ଏଠିରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଅବତରଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜଗତରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବି। ଦେବତାଙ୍କୁ ଏପରି ରଥ ଉପରେ ଉପବିଷ୍ଟ ଦେଖି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନରଦୀପକୁ ଦର୍ଶନ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ରଥ ଉପରେ ବସିଥିବା ନରଦୀପକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏବେ, ମହାର୍ଷି, ମୁଁ ନରଦୀପ ରଥଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବି। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରଥ ଉପରେ ଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଦିନର ନାଥକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ କେଶବ ଓ ଅର୍କରୁ ପଛକୁ ଫେରି ରଥକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାର୍ଷି ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପକୃତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ରଥକୁ ଦୂର୍ବା ଦ୍ୱାରା ଟାଣନ୍ତି, ଓ ନରଦୀପ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷେତ୍ର, ରଥ କିମ୍ବା ଦେବତାକୁ ତାନା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପଟେ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି, ଏବଂ ସକାଳେ ଉଠି, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରଥର ଚକ୍ରକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଗାଈ ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଘୋଡା ଅଛି। ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥଯାତ୍ରାର ଯାତ୍ରା ନିଷ୍ପାଦନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗାଈ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶତତମ ଭ୍ୟତିପାତ ଦିନରେ ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ବସି ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ଉପକୂଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ମୁଖରେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥକୁ ଦର୍ଶନ କରି, ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଖେଳି ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଅନ୍ଧକାକୁ ମହେଶ୍ୱର ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିଥିବା ବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ସଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱନି କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ଦେବତାଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ସହିତ ସ୍ଥିତ ଦେବତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିଷ୍ଣୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚତମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ।