ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ଦୁର୍ଦ୍ଧର ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ରକୁ ଶତାଧିକ ଖଣ୍ଡରେ ଭଙ୍ଗ କରି ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ବାଣରେ ରୋକାଯାଇଥିବା ସେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମାନେ, ଜଣେ ବି ମାନେ ପଦ୍ମରେ ମଉ ଲାଗିଥିବା ପରି, ଅପରାଜିତ ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ସ୍ଥାଣୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭୁମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଦେଲେ। ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ବାଣରେ ଆକ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ। ସେ ଶତାଧିକ ମାୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ, ଏକ ଘନ ଅନ୍ଧକାର ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଶମ୍ଭୁ, ଭୟର ଭାର ବୋହି, ଭାଙ୍ଗିଥିବା ହୃଦୟ ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତିନି ବାରମ୍ବାର କହିଲେ, "ସେ ଦୁଷ୍ଟ କେଉଁଠି ଗଲା? ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ।" ଏଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ବାଗନ୍ଧକା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ନବମୀ ଦିନରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଯେ କିଏ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ପଣ କରିବେ, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବେ, ସେ ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ୟସ୍ଵରୂପ ମହାମୁନି ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାରକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ଦାନବମାନେ ଆଲୋକରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ସୂର୍ୟକୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହିପରି, ମୁନିଜୀ, ଦେବମାନେ ଏହାକୁ 'ନରଦୀପ' ନାମ ଦେଲେ। ଏଠାରେ ଯେକୌଣସି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଦିନର ସଂଧିକ୍ଷଣ, ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ବିଷୁବ ଦିନରେ, ଯେ କିଏ ନରଦୀପକୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତ ଓ ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ, ଅଷ୍ଟଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ପୂର୍ବଭାଗରେ ଥିଲେ, ସେ ସପ୍ତ ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେ ଶୀଘ୍ର ଦୁର୍ଲଭ ସୂର୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହି ନରଦୀପ ଏକ ମନୁଷ୍ୟର କୃପାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ମୁଁ, ପାର୍ଥ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଦେବମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିବି। ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେବତାର ଅବତାର ଭାବେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି। ଦେବତା ଏଭଳି ରଥରେ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଉଜ୍ୱଳ ନରଦୀପ ଦର୍ଶନ କରି, ଯେକୌଣସି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ରଥରେ ବସିଥିବା ନରଦୀପକୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯିବ। ଏବେ, ମୁଁ ମୁନିଜୀ, ନରଦୀପ ରଥଯାତ୍ରା ବିବରଣ କରିବି। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ, ସୂର୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ରଥରେ ଥାନ୍ତି। ଯେକୌଣସି ଜଣେ ଦିନମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିବେ, କେଶବ ଓ ଅର୍କରୁ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି ରଥକୁ ଦେଖିବେ, ଓ ଯେକୌଣସି ଜଣେ ରଥକୁ ଦୱାରା ଟାଣିବେ, ନରଦୀପ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ମୁନିଜୀ, କ୍ଷେତ୍ର, ରଥ କିମ୍ବା ଦେବତାକୁ ଏକ ସୂତା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି, ଯେ ଜଣେ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ନିର୍ବାଚନ ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରଥର ଚକ୍ରକୁ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ରଥରେ ବସିଥିବା ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଗାଈ ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଘୋଡା ଅଛି। ଯେମାନେ ଏହି ସୂର୍ୟ ରଥଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଗାଈ, ସୂର୍ୟ, ଶିବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।