ସେଠାରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ସରୋବର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସଦା ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ, ଏଠି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା କୋଟି କୋଟି ପାପ ବିନାଶ ପାଇଥିଲା। ଏହିପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଏଠି କୋଟି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଙ୍ଗଳ ଆଶା କରି ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅନ୍ଧ ଏକ ଅସୁର ନିଜ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେବାର ଖବର ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସୁରମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଉଛନ୍ତି ଦେଖି, ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାକାଳ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭୟ କରିବେନି।" ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ଓ ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁରେ ଆକାଶ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେଠାରୁ ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ମୁକ୍ତି କରିଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦିଗକୁ ଗଲା ଓ ପ୍ରଜାପତି ପତଙ୍ଗ ପରି ନଶ୍ୱର ହେଲା। ମହାକାଳ ଏହି ଅଗ୍ନିଶିଖାକୁ ଶତଧା ଭାଙ୍ଗି, ତୀରରେ ଆଘାତ କରିଲେ। ସେଠାରେ ଶଂଭୁଙ୍କ ତୀରମାନେ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲା, ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଫୁଲକୁ ଘେରି ରଖେ। ଥାଣୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅସୁର ସେନାନୀମାନେଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ତୀରରେ ସେ ଅସୁର ନିଜେ ଅନେକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଅସୁର ଶତଧା ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଏବେ ଗଢ଼ିଲେ ଏକ ଘନ ଅନ୍ଧକାର ମାୟା। ଏହି ଭୟାନକ ଅବସ୍ଥାରେ ଶଂଭୁ ଭୂମିରେ ଭୂତଳେ ଭୂମିକୁ ଚାରିପାଖେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ସେ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ, "ସେ ଦୁଷ୍ଟ କେଉଁଠି ଗଲା? ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।" ଏହିଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା 'ବାଗନ୍ଧକ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ନବମୀରେ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶିବଙ୍କୁ କିଛି ଦାନ କିମ୍ବା ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ କିଛି ଦିଆଯିବା, ସେଠି ଅନନ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକି ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ସେଠି, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଦ୍ୱୀପ୍ତିରେ ଏହି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ଅସୁରମାନେ ଆଲୋକରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏହି ମନୁଷ୍ୟସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ମୁନି, ଦେବମାନେ ଏହାକୁ 'ନରଦୀପ' ନାମ ଦେଲେ। ଏଠି, ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଦିନ ରାତି ସଂଧି, ଉତ୍ସର୍ଗ, ଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ସମକାଳରେ, ଯିଏ ନରଦୀପ ଦର୍ଶନ କରେ, ଭଜନ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ସହିତ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗୀତ ସଙ୍ଗୀତ ଆଗରେ ନେଇ, ସେ ସପ୍ତଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଯାଏ। ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ପାଇବା ପ୍ରାୟ ଅସମ୍ଭବ। ଏହି ନରଦୀପ କେବଳ ଏକ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ କୃପାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲା। ମୁଁ ଏଠିକୁ, ହେ ପାର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟମରେ ଆସିବି। ଏଠି, ମୋତେ ଦେବତାଙ୍କ ଅବତରଣ ଦ୍ୱାରା ଭୂଲୋକରେ ପ୍ରକଟ ହେବା ପରି ଜାଣିବେ। ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ରଥ ଉପରେ ଅସୀମ ତେଜରେ ଦେଖି, ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ନରଦୀପ ରଥ ଉପରେ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଅପୂର୍ବ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ, ହେ ମୁନି, ଏହି ନରଦୀପ ରଥଯାତ୍ରା ବିବରଣ କରିବି। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ରଥ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଯିଏ ଦିନର ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବା ଦେଖିଥାଏ, ଏବଂ କେଶବ ଓ ଅର୍କଠାରୁ ଫେରି ରଥ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟର ଅନୁଭୂତି କରିଥାଏ।