ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଏକ ମହାଯୋଗୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ଯିଏ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ । କିଏ ଏହି ଧ୍ୟାନ କାହିଁକି କରୁଛନ୍ତି, ଏହି କଥା କେହି ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ସତ୍ୟରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ସତୀ ତାଙ୍କ ଯୌବନର ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏକ ଦିନ ସେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, କାରଣ ସେ କହିଲେ, "ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଯାଇନାହିଁ ।" ସତୀଙ୍କ ମନରେ ଭବା (ମହାଦେବ) ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଆସିନଥିଲେ, ସେ କେବଳ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁଥିଲେ । ସତୀ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମହାଦେବ କିପରି ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ?" ଏଠି ଦେଉଳରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସେନାପତି ନାଶକଙ୍କୁ ରଖିଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏକ ଉଦ୍ଧାରଣ ଦେଲେ । ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସବୁ ଜଣାଯାଇଛି ଏବଂ ବିଚାର କରାଯାଇଛି ।" ସେ କହିଲେ, "ହେ ଦେବଗଣ, ଏମିତି କିଛି କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି ।" ଏହାପରେ ସେମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଏକ ବିଶେଷ କ୍ରିୟା କଲେ । ଦେବତା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଏକ ସେନାପତି ସୃଷ୍ଟି କରିବେ । ଏହି ବିଚାର କରି, ଦେବତା ଶୀଘ୍ର କାମଦେବଙ୍କୁ ଡାକିଲେ । "ହେ କାମଦେବ, ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି," ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ । ହରିଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କାମଦେବ ହସି କହିଲେ । ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶେଷ ହେବା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କଲେ । ଏବେ କାମଦେବ, ମଧୁ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗ କରି, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ । ସେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ । କାମଦେବ ଏକ ଆମ୍ବ ଗଛ ତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ତାଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ମୋହନୀ କାମବାଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଭଗବାନ୍ ଦ୍ୟାନ ଓ ବ୍ରତ ତ୍ୟାଗ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରେ ଲୀନ ନ ଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ, ଆମ୍ବ ଗଛ ତଳେ ଅଭିଲାଷା ରୂପେ କାମ ରହିଛନ୍ତି, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଦେଖି, ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ଏଠି, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ, ରତି ଗଭୀର ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କନ୍ଦିଲେ । ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ଗଭୀର ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ବନ୍ଧୁକୁ କରାଯାଏ, କୌଣସି ଦୟାର ସହିତ । ଯଦିଓ ଅନଙ୍ଗ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନାହାନ୍ତି, ସେ ତଥାପି ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରନ୍ତି । ଏହାପରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ସେଉଁଠାରେ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ଦେହଧାରୀ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ଅଭିହିତ ହେବେ, ଏହି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି ତୁମ ସ୍ୱାମୀ । ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ ଉମା ମଧ୍ୟ ହିମବତଙ୍କ ଗୃହରେ ଏହି ସବୁ ବିଷୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ । "ଦେବତା କିପରି ମୋ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ? କାମଦେବ କିପରି ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବେ?" ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କଲେ । ବର୍ଷାକାଳରେ ସେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହିଥିଲେ, ଶୀତକାଳରେ ଜଳ ଉପରେ ଶୟନ କଲେ । ଏଭଳି ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ଶିବ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାଶ୍ରମରେ ଥିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଯୌବନରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର କୃଶ, ଅଙ୍ଗ ନମ୍ର, ଏହିପରି ରୂପ ଦେଖି, ଶିବ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଏହି ଯୌବନରେ ଏଭଳି କଷ୍ଟ କାହିଁକି?" ଉମା ମଧୁର ଓ ସତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ । ଏହି କଥା ଶୁଣି ଓ ବିଚାର କରି, ହର ତାଙ୍କ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ପର୍ବତର ଝିଅ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଅଧିକ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କ ନିଜ ରୂପ, ତ୍ରିନେତ୍ର ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରି ଦେଖାଇଲେ । ଭବାନୀ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଖି ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, "ମୁଁ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି ।" ଏହା କହି, ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ । ସେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଶିର ନମାଇ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ । ଏହାପରେ ଭଗବାନ୍ ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଘରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ କଥା କହିଲେ । ସମସ୍ତେ "ତଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ସ୍ଵୀକାର କଲେ ଏବଂ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସହିତ ଏକ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ ।