ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ହେଉଥିଲା । ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପରାଜିତ ହେଲେ । ଏହାଦେଖି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟ, ଦୁଃଖ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଅତି ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଦୀଘଳ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମହାଦେବ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ଏବେ ଦେବତାମାନେ ନମ୍ର ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଏକ ମହାନ ସେନାପତି ଚାହୁଁଛୁ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରିପାରିବେ । ମହାସେନା ନାମକ ଏହି ନେତାଙ୍କୁ ଆମ ପାଇଁ ଦିଅନ୍ତୁ ।” ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ଭଗବାନ ହରା ନିଜ ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ଓ ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଗଢ଼ି ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଲୀନ ହେଇ ରହିଲେ । ସେଠାରେ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଧ୍ୟାନ, ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ନିୟମିତ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଶିବ ଏମିତି ଗଭୀର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ ଯେ, ସେ କଣ ପାଇଁ ଏପରି କରୁଛନ୍ତି ତାହା କେହି ଜାଣିପାରୁନଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କନ୍ୟା ସତୀ ଯୁବତୀ ରୂପେ ବସୁଥିଲେ । ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇନି !” ତାଙ୍କର ମନରେ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ଭଳି ଭାବେ ଭାବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଶିବ ଛାଡ଼ି ଆଉ କେହି ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେନାହିଁ । କିପରି ମହାଦେବ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ ?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଦେବତାମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ସେନାପତି ନାଶକ କାମଦେବଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ବିନମ୍ର ଭାବେ ସ୍ତୁତି କଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଇଛି । ଏବେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଯାହାରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଦେବ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଚାହିବେ ।” ତାପରେ, ସେମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଏକ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞ କଲେ । ଦେବତା ନିଜ ଦେହରୁ ଏକ ସେନାପତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ । ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମଦେବଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଓ କହିଲେ: “ହେ କାମଦେବ, ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ଯେ ଭଗବାନଙ୍କ ମନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆକଂକ୍ଷା ହେଉ ।” ହରିଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, କାମଦେବ ହସିଲେ ଓ କହିଲେ, ଏବଂ ମଧୁ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କୁ ସହ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ । ସେମାନେ ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ ନିବାସ କରୁଥିଲେ । କାମଦେବ ଏଠାରେ ଏକ ଆମ୍ବ ଗଛ ତଳେ ଲୁଚି, ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ମୋହନୀୟ ବାଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ । ଏହି ଖ୍ଷଣରେ, ଭଗବାନ ଶିବ ଧ୍ୟାନ ଓ ବ୍ରତ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅନ୍ଦରୁ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, କାମଦେବ ଆମ୍ବ ଗଛ ତଳେ ରହି, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଆଛନ୍ତି । ଏହାଦେଖି, ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ଏଠାରେ, କାମଦେବଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ପତିତ ହୋଇ ଛାଇ ହୋଇଯିବାଦେଖି, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଗଭୀର ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ । ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମିତ୍ରଙ୍କ ଭଳି ସମାଧାନ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ । ଯଦିଓ କାମଦେବ ଅଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ତଥାପି ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମିତ୍ରଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ, ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳତା ଆସିବ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହି ଭଳି ଉପାୟରେ, ଏକ ଶରୀରଧାରୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ଜଣାଯିବେ ଓ ସେଇ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଦେବୀ ଉମା ମଧ୍ୟ ହିମବତଙ୍କ ଗୃହରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ: “କିପରି ଭଗବାନ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ ? କିପରି କାମଦେବ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବେ ?” ଏପରି ଭାବି, ସେ ନିଜ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ଏକଠା କଲେ । ବର୍ଷା ଋତୁରେ ସେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ରହିଲେ, ଶୀତକାଳରେ ଜଳ ଉପରେ ଶୟନ କଲେ ।