ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ନାରାୟଣ, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶଂଖ ରଖି, ସାବଧାନତା ସହିତ ତାହାକୁ ଧ୍ବନିତ କଲେ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦିନକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଆଭାର ସ୍ୱାମୀ, ଅଗ୍ନିମୟ ଦେହର ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାତା, ପାପର ଅଭାବୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ବିଷ୍ଣୁ। ସେ ରେଖାମୟ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର, ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବ, ଗଭୀର ଜଳର ମାଲିକ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ତେଜର ଧାମ। ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛନ୍ତି, ଜଗତର ଉତ୍ସ, ଏହି ଜଗତର ନାୟକ। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପବିତ୍ର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବାୟୁର ରାଜାଙ୍କ ମାଲିକ। ସେ ଗୃହ, ଗୃହକର୍ତ୍ତା, ହଂସ, ହରିତ ଅଶ୍ୱର ଅଧିପତି, ହୋମ ଅନ୍ନର ଭୋକ୍ତା। ସେ ସମସ୍ତ ଚେତନାର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତ୍ରିକାଳର ସାର। ସେ ତିନି ଲୋକର ଶୋଭା, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା ଦିନକର। ସେ ସମୟ, କଳାନ୍ତରର ଅଗ୍ନି, ସ୍ୱୟଂ କାଳ, କାଳଚକ୍ର, ଯଜ୍ଞର ପ୍ରେମୀ। ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିସ୍ତାରକ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ନିତ୍ୟ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ। ଏହି ସମୟରେ, ଦିନ ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ରକ୍ତ ଅରୁଣ ଚାୟାରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଭାବେ ପ୍ରକଟିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅଷ୍ଟଶତନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଯେଉଁଜଣ ଏହି ନାମଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଆନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ କେଉଁସି ଅପଶକୁନ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସୁଭ ମାର୍ଗ ମିଳେ। ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ, ଜ୍ଞାନ, ମହାଲାଭ, ଓ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କେଶବଙ୍କ ମୁହଁ, ପଦ୍ମରାଗ ମଣି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଦେଖିଲେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। କେଶବ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ, ସେଠାକୁ 'ରେଣୁ ତୀର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏପରି ଭାବେ, କେଶବ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ମହିମା ବର୍ଣ୍ତିତ ଏହି ଅଂଶରେ, ଅବନ୍ତୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟର ଏହି ଅଂଶର ତିରିଶିତିତିୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚମ ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡର ଶ୍ରୀ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ଅଂଶ। ଏହି ରେଣୁ ତୀର୍ଥରେ ଏକଦା ଶିବ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଶୁଭ ଜଟା ତିଆରି କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ, ତାରକ ଦାନବଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ସ୍କନ୍ଦ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ— ପୁରାତନ କାଳରେ, ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମରେ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାହାପରେ, ମହାଦେବ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶକ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଦେବମହୋଦୟ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏକ ମହାସେନାପତି ଦିଅ। ସେନାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମହାସେନା ଦିଅ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରିପାରିବେ। ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ଭୂତପତି ହର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ଦେବଦାରୁବନରେ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଯିଏମାନେ, ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ପ୍ରାଣାୟାମରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ। ମହାଦେବ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି ତାହା ଆମେ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ, କାରଣ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟରେ ଲୀନ। ଏହି ସମୟରେ, ଦକ୍ଷର କନ୍ୟା ସତୀ ଯୌବନରେ ବସୁଥିଲେ। ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୋ ସ୍୵ାମୀଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଯାଇନି।” ସେ ଭାବିଲେ, ମୋର ପତି ଭଲେ କେହି ନାହିଁ, ଭବଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। “କେମିତି ଶଙ୍କର ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ?”— ଏହି ଚିନ୍ତା ତାଙ୍କ ମନରେ ରହିଲା। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସେନାବିନାଶକଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ। ଏବେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେଂକୁ କହିଲେ, “ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଛି, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଇଛି। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଦେବଗଣ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବାଦିଦେବ ମହେଶ୍ୱର ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।” ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ସମସ୍ତେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଏକଠି ହୋଇ, ପୁନିଃ ଏକ ବିଶେଷ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।