ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ଦିନ କେତେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ବର ମାଗିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ କେହି ଏହି ବର ମାଗିଲେ—“ସେମାନେ ସବୁ ନଶ୍ୱର ହେଉ, ଏହି ବର ମୁଁ ଚାହେଁ ।” ଦେବତାମାନେ ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ଶୁଣି, “ତଥାସ୍ତୁ,” ବୋଲି କହି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିମାରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଏହି ପ୍ରତିମାମାନେ, ହେ ପାର୍ଥ, ମହାପୁରୁଷ ଶଂକରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ । ସେ ଏହି ପ୍ରତିମାମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଗଭୀର ଲାଲ ରଙ୍ଗର ସହସ୍ରଦଳ କମଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ, ନୀଳ କମଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲାଲିତ୍ୟମୟ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା । ଶଂକର ଏହି ପ୍ରତିମାକୁ କମଳ ଓ ଶୁଭ ଲାଲ ଜଳପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିଲେ । ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରତିମା ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ହେବ । ଏହାପରେ, ଶଂକର କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବର ପାଇଁ ମୋର କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ ।” ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ କୁଶସ୍ଥଳୀରେ ଏହି ପ୍ରତିମାଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପିତ ହେବ, ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହେବ; ଏବଂ ଆଷାଢ଼ୀ ଓ କୌମୁଦୀରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଶୁଭ ହେବ । ମୁଁ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିବି । ମେଘମାଳା ଉଠିଲେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ବର୍ଷା କରିବି । ତାପରେ, ଶୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ, ଯେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପୂଜନ୍ତି, ଶିର ନମାଇ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା । ଏପରି ଭାବେ, ବ୍ୟାସଜୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରତିମା ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱାରକାରେ ନାରଦ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେବା ପାଇଁ, ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “କୃଷ୍ଣ, କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ଆସନ୍ତୁ ।” ଏହିପରି, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ପ୍ରତିମାଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଆକାଶରୁ ଅବତରଣ କରି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରିଥିଲେ । ଏହି ସଂଯୋଗରେ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, “ମୋ ଜନ୍ମ ଫଳବତୀ ହେଲା, ମୋ ମନରେ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ହେ ଅର୍ଜୁନ,” ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଏପରି କହି, ବ୍ୟାସଜୀ, ସେ ଦୁଇଜଣେ କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ଚାଲିଗଲେ । ବ୍ୟାସଜୀ କହିଲେ, “ଅର୍ଜୁନ, ତୁମେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଏକ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କର ।” ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇ, ନଦୀ ଉପକୂଳରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରିବି । ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ପାର୍ଥ ଏକ ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ । ସେଠାରେ ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବି, ଯେଉଁବେଳେ ପାଣ୍ଡବ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି । ସେଠାରେ, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଏହି ଅସହ୍ୟ ତେଜ ବିଷୟରେ ଏକ କଥା କହିଥିଲେ । ସେ ତେଜକୁ ଅସହନୀୟ ମନେ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, “ହେ ଗୋପାଳକ, ଦୟାଳୁ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ, ଲୋକମାନେ ଦେଖି ପାରିବେ ।” “ପୃଥିବୀର ମର୍ତ୍ୟମାନେ ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ପବିତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ ।” ଦେବତା ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ଦେଇ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଲେ । ତାଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଉଜ୍ୱଳତା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା । ଏହି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହରି ମହାଶଂଖକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ । ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେହରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଓ ଅପବିତ୍ରତା ଥାଏ, ସେ କେବଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ମାତ୍ର ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ । କବିମାନେ କିଏ ଏପରି ଅନୁରାଗରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଚାହିବେ, ଯେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି? ସେଇ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ କୌଶଳରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଋଷିମାନେ ଅପୂର୍ବ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ବାକି ରଖିନାହାନ୍ତି । ତଥାପି, ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ, ମୁଁ ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚରଣଦ୍ୱୟକୁ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସ୍ତୁତି କରିବି । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଉଦୟ ନ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅଚଳ ରହେ; କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ । ସେଉଁପରି, ଗଛର ଶିଖର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ନାହିଁ, ଫୁଲ ଗୁଛ ମନୋରମ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ ନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦାନବ, ଋଷି, କିନ୍ନର, ମନୁଷ୍ୟ, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତେ ସେଉଁଠି ଥାନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶୟନ କରେ; ସେ ଆବାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଜଗତ ଜାଗିଉଠେ । ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ସାହ, ଶକ୍ତି, ନେତୃତ୍ୱ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଗତ, ଯେଉଁମାନେ ସେବା, କୌଶଳ ଓ ସୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ—ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି ।