ଅବନ୍ତି ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକଟି ତୀର୍ଥ ଅଟୁଟ ସମ୍ମାନ ରଖିଥାଏ। ଏଠାରେ ରାମ ନିଜ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ସ୍ନାନ କରି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବତାମନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ନିର୍ଦେହ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା — “ଏହି ସ୍ଥଳୀ ମୁଁ ଦାନ କରିଛି; ରାଘବ, ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଶମ୍ଭୁ ଦେବଙ୍କ ଦୟାପାତ୍ର ହୋଇଛ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବିଦ୍ୟାଳି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ସ୍ଥଳରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ରାମ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୀଘ୍ର ଶିପ୍ରା ନଦୀରୁ ଜଳ ଆଣ।" ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ସୀତାଙ୍କୁ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" ରାମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ସୀତା ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ଅଛନ୍ତି; ସେ ସୁସ୍ଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ ଶରୀର ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, ତାହା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ସୀତା କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେମାନେ ଏଠାରେ ରାତି ଅତିବାହିତ କରି ଚାଲିବାକୁ ମନ ହେଲା। ଏବେ ସୌମିତ୍ରି କହିଲେ, "ମୁଁ କେହିପରି ଯିବି ନାହିଁ।" ତିନି କହିଲେ, "ମୁଁ ଅୟୋଧ୍ୟା କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଳକୁ ଆଗେ ଯିବି ନାହିଁ। ଆଗରୁ ତୁମେ କିପରି ମୋ ସହ ଅୟୋଧ୍ୟା ଛାଡି ଯାଇଥିଲା?" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଭୁଲ କର; ମୋତେ ମଧ୍ୟ ନେଇ ଯାଅ, ରାଘବ।" ତାହା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ପୁଣି ଜଙ୍ଗଳକୁ ଯିବି ନାହିଁ।" ରାମ କହିଲେ, "ମୋ ପଛରେ ଆସିବେ ନାହିଁ, ସୌମିତ୍ରି; ମୁଁ ଏକା ଜଙ୍ଗଳକୁ ଯିବି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଚିତ୍ର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ି, ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଉଠିଲେ। ରାମ କହିଲେ, "ପଛକୁ ଫେର, ସୌମିତ୍ରି, ଧନୁଷ ମୋତେ ଦେ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୋତେ କାହିଁକି ଛାଡିଦେଲା? କିଏ ଅପରାଧ କରିଛି?" ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କାହିଁକି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ...?" ରାଘବ କହିଲେ, "ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ଛାଡିଦେବି ନାହିଁ।" ଓ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭା, ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛି ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଅନ୍ୟଥା ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ରଖି ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମାତ୍ର ଲଗି ଥାନ୍ତି, ଏକାଉଁ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣେ ନାହିଁ, ଏକାଉଁ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗଣ୍ୟ କରେ ନାହିଁ। ଏପରି କଥା କହି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଜାନକୀ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ପବିତ୍ର ଘାଟରେ ସ୍ନାନ କରି ରାମେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଥାଏ। ଘୃତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶଂଖାବର୍ତ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ମୁକ୍ତି ନିମିତ୍ତେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ବିବର୍ଣ୍ନ କରିବି। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ — ସୁନେତ୍ର ନାମରେ। ବ୍ୟାସ, ଯବକୃତଙ୍କ ଶାପରେ ସୁନେତ୍ରଙ୍କ ପିତା ନିଜ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ। ସୁନେତ୍ର କିମ୍ପୁନକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ଧାରାକୁ ଗଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୋ ଧାରା କିପରି ତଳିଗଲା? କିପରି ମୋ ପାଠ ଅସତ୍ୟ ହେଲା?" ସେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପୁନି ସ୍ନାନ କରି ଏକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ — "ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ନୁହଁ; ସ୍ନାନ କରି ଏହି ତୀର୍ଥରେ ସେହି ଦୋଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି।