ଏକ ଅନ୍ଧାର ଘନ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୀପ ନାହିଁ ଥିଲେ ଅନ୍ଧାରକୁ କେବେ ବି ଦୂର କରିପାରିବା ଯାଞ୍ଚ ନାହିଁ। ଏହି ଅନ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାରରେ ଆଣ୍ଡୁଛୁ, ଆମେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଣାନାହିଁ।” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ଶିବ ଭକ୍ତି ଦେବତାମାନେ ଦୀପ ଜ୍ୱାଳନ କରିଲେ। ଦୀପ ଦେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଖୁସି ଓ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ। ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଜାଣି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ମହାଦେବଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଫୁଲ ଓ ଜଳରେ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରହିଲେ; ଦୀପ ଦାନରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ୟାସ ଜୀ, ଭୂତମାନେ ଅନାହାର ଓ ଅନାଶ୍ରୟ ହେଇଗଲେ। ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଅଗ୍ନି ଆଣି, ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଦୀପ ଦାନ କରିଲେ; ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ସେମାନେ ସନ୍ତାନ ଓ ପତ୍ନୀ ସହ ବ୍ୟବହାର କରିଲେ। ସେମାନେ ଅସ୍ୱାଦିତ, ପଚା, ଅପରିପାକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ; ଅସୁଚି ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଭୋଜନ କରି, ଖୁସି ହେଇ ରହିଥିଲେ। ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଜାଣି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ ଦାନ କରିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ରହିଲେ। ତେବେ, ପିତୃଲୋକରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ସଦା ବ୍ୟାପି ରହିଥିଲା। ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଦାମୋଦର, ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ କଥା କହିଲେ—“ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଆମେ ସଦା ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଛୁ; କିନ୍ତୁ, ବିଶ୍ୱନାଥ, ଏଠାରେ ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଆଲୋକ ନାହିଁ, କୌଣସି ସାଥୀ, ପତ୍ନୀ, ଆଶ୍ରୟ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ମିଳୁନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅଟୁଟ ଅଠାଇ ଭୟଙ୍କର ନରକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କିପରି, କୃଷ୍ଣ, ଏହି ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ସୁଖ ମିଳିପାରିବେ?” ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଦାମୋଦର ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ଇଚ୍ଛା ଫଳ ଦେଇ, କହିଲେ—“ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ଯାହା କହିବି, ତୁମେ ଶୁଣ। ଅବନ୍ତୀରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ତୁରନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ଦୂର କରେ। କାର୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ, ଏକ ନିର୍ମଳ ମନ ଓ ପିତୃଭକ୍ତି ସହିତ, କଳା ତିଳ ଏକତ୍ର କରି, ବାମ ଦିଗରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଯମଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ବୈବସ୍ଵତ, କାଳ, ଦକ୍ଷ, ମନୁ, ହର, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର, କାଲିନ୍ଦୀର ଭାଇଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ ଓ ଓଁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଏକ ତିଳ ଭରିତ ପାତ୍ର ଦେଇ ଯମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିବେ, ସେ ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି, ଇଚ୍ଛା ତୃପ୍ତି ପାଇବେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, କାଳ ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ତିକ ମାସରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ହେବ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଅସ୍ତ ହେଲାବେଳେ, ଦୀପର ବତି ପୁରୁଷ ଲମ୍ବ ହେବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ଭୂମିରେ ଏକ ହାତ ଲମ୍ବ ଦେଇ, ମୁଣ୍ଡରେ ଦୁଇ ହାତ ଲମ୍ବ ଦେଇ, ଅଷ୍ଟଦଳରେ ସଜାଇ ଦୀପ ରଖିବା ଉଚିତ।