ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ୟାସ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ କେଶବ, ପ୍ରଭୁ ଦାମୋଦର, ଏକ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନରେ ଏକ ସମତଳ ଶଯ୍ୟା, ଜଳ ଭିତରେ, ନୌକାରେ, ରୋଗ ରେ, ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ତମ ସେବକ ଯେତେବେଳେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଆଶ୍ରୟ ମିଳେ। ଦେଶାନ୍ତରରେ ସାଙ୍ଗ, ତାପରେ ଛାୟା, ଶୀତରେ ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ମନର ଶତ ଶତ ଇଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦାତା ସଦା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ହୁଏ। ଏହିପରି ମଧୁର ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ବ୍ୟାସ ଶୁଣିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଜାଣିପାରିଲେନି କେଉଁଠି ଏହି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଛି, କିଏ କହୁଛି—ଏହା କେଶବ, ପ୍ରଭୁ ନିଜେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, ଏକ ଦାନ ଅଛି, ଯାହା ସଦା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହାକୁ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ ଚିନ୍ତାମଣି ରତ୍ନ ସମାନ। ସେହି ଦାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ଭଲଭାବରେ ଶୁଣ। ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ଦୀପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅନ୍ଧକାର ନଶ୍ଟ ହେଲା, ଏହି ଦୀପର ଆଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକ, ନିଶ୍ଚଳ, ପବିତ୍ର, ମନୋହର, ଏବଂ ସ୍ଥିର ଥିଲା। ଏହି ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ। ସମସ୍ତ ସର୍ପ, ଶେଷଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏକାଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉଠିଲେନି। ପାହାଡ, ସାଗର, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ, ସେମାନେ ପଞ୍ଚ ଦିବ୍ୟ ମୂଳ ଦୁଧ ସହିତ ମିଶାଇ ଭୋଗ କରିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରର ଧାନରୁ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ସାତ ପ୍ରକାର ତାମ୍ବୁଳ ଭୋଗ କରିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଯ୍ୟା ଓ ମନୋହର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ସେମାନେ ସଂଗେ ଦିନ କାଟିଲେ, ଏକାଠି ହେଇ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତ ଭୟରୁ ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦେଉଛି, ଚନ୍ଦ୍ର ଶୀତତା ଦେଉଛି। ସେମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ତିଆରି କରି, ପୁନି ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ଦେଲେ। ସେଠି ସେମାନେ ଆଠ ଗୁଣ ଅଧିକ ସ୍ଵର୍ଗର ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରି, ଖୁସିରେ ରହୁଛନ୍ତି। ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ପ୍ରଭୁ କୃପାବଶତାରେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଖୋଲିଦେଲେ। ଦୀପର ଅଗ୍ନି ବିନା ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହେଇପାରେନି। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଅମେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଏକାଠି ହୋଇଛୁ, ଅଗ୍ନି ଜଣାନାହିଁ।" ଏହିପରି, ଶିବ-ଭକ୍ତ ଦେବମାନେ ଦୀପ ଜଳାଇଲେ। ଦୀପ ଦିଆଯିବା ପରେ, ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ସ୍ଵର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଜାଣି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଫୁଲ ଓ ଜଳରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରହିଲେ, ଦୀପ ଦାନର ଫଳରେ ସେଠି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢିଗଲା। ତାପରେ, ବ୍ୟାସ, ଭୂତମାନେ ଅନ୍ନ ଓ ଆଶ୍ରୟ ବିନା ହେଇଗଲେ। ଚଣ୍ଡାଳମାନେ ଅଗ୍ନି ଆଣି, ଦୀପ ଦେଲେ, ଶିବରେ ଭକ୍ତି ରଖିଲେ; ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ସେମାନେ ପାଇଲେ, ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ। ସେମାନେ ଚିହ୍ନିତ, ଅସ୍ୱାଦିତ, ପଚା, ଅପରିପକ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ। ସେମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଭୋଗ କରିଥିଲେ। ଦୀପ ଦାନର ଫଳ ଜାଣି, ସେମାନେ ଶିବ ପୂର୍ବରେ ଦୀପ ଦେଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ସେମାନେ ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାପରେ, ପିତୃଲୋକରେ ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥା ସଦା ବ୍ୟାପି ରହିଲା। ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଦେବମାନେ ପ୍ରଭୁ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ବିଶ୍ବର ନାୟକ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ—'ଏଠି ଆମେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରୁଛୁ।' କିନ୍ତୁ, ବିଶ୍ବର ନାୟକ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ରହୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି।