ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ସୋମ ଦେବତା ଅବଭୃତ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସୋମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଲେ । ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଶାସନ ଲାଭ କରି, ଋଷିମାନେ ସୋମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହସ୍ପତିଙ୍କ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ନାମୀ ସ୍ତ୍ରୀ ତାରା ଥିଲେ । ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତାରା ବିଷୟରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ବ୍ରହସ୍ପତିଙ୍କ ପକ୍ଷ ନେଲେ । ଏହା ପରେ ସୋମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣେ ଗଲେ । ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ହୋଇ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରି ଏଠାରେ ଠିଆ ହେଲେ । ତାରାଙ୍କୁ ଗର୍ଭବତୀ ଦେଖି, ବ୍ରହସ୍ପତି ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ । ତାରା ଏକ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଏହି ନବଜାତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶିଶୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଲା । ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ — ଏହି ଶିଶୁ କିଏଙ୍କ ପୁତ୍ର? ସୋମଙ୍କ ନା ଅଥବା ବ୍ରହସ୍ପତିଙ୍କ ନା? ତାରାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହିବାକୁ ବଳ କରାଗଲା । ତାରା କହିଲେ — ଏହି ଶିଶୁ ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଏହା ଏକ ଗୁପ୍ତ ବିଷୟ । ଏହି ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଶିଶୁକୁ ବୁଧ ନାମ ଦିଆଗଲା । ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ସୋମ କୁଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ୱାସରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଲେ । ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରି, ସୋମ ଶୀଘ୍ର ଅବନ୍ତୀକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ସୋମ ସ୍ନାନ କରି, ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ସୋମଙ୍କୁ କୃପା କରି, "ମୋ କୃପାରେ ତୁମର ଦେହ ସୁନ୍ଦର ହେବ," ବୋଲି ଆଶ୍ୱାସନ ମିଳିଲା । ବ୍ୟାସ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଓ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ । ଯେଉଁଥିରେ ନିୟମିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସ୍ରାବଣ ମାସରେ ସୋମନାଥକୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ସଉରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସୋମନାଥ ପୂଜାର ଦୈନିକ ଫଳ ମିଳିଥାଏ । ଏହା ପରେ, ଅନରକ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ, ବ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ — କେଉଁ ପାପରେ ଏଠି ଦୁଃଖୀ ଓ ପାପୀ ଲୋକ ପଡିଯାନ୍ତି? କେମିତି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ମ କରିଥିବା ଜୀବ ଏଠିକୁ ଯାନ୍ତି? ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ — ବ୍ୟାସ, ଏଠି ଅନେକ ନରକ ଅଛି । ସମସ୍ତ ନିମ୍ନ ଲୋକ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ସଦା ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ । ରୌରବ, ସୂକର, ରୌଦ୍ର, ତାଳ, ବିନଶକ, କୁମ୍ଭୀପାକ, କ୍ରକଚନ, ଦେବ-ଅତିଦାରୁଣ, ଅଧୋମୁଖ, ଅସ୍ଥିଭଙ୍ଗ, ଯନ୍ତ୍ରପୀଡନ ଏବଂ ଏହାର ସହ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଅଛି । ଯେଉଁ ଲୋକ ପାପ କରି ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ନରକରେ ପଡିଯାନ୍ତି । ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ମ ଶେଷ ହୁଏ । ଯମଙ୍କ ସେବକମାନେ ସେମାନେକୁ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷର ଶିଖରରେ ଟାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି । ତେଜସ୍ୱୀ ଲୋହା ଶଳା, କଣ୍ଟା ଅଂଶ, ଏବଂ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତାଡ଼ନା ଭୋଗିଥାନ୍ତି । ଯେଉଁ ଅସତ୍ୟ ଗବାହି ଦେଇଥାଏ, ଏକପକ୍ଷୀ କଥା କହିଥାଏ, ମଦପାନ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରେ, ଚୋରି କରେ, ସୁନା ସଂପର୍କରେ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ତାଲିଯାଏ, ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ କରେ, ଗୁରୁ ହତ୍ୟା କରେ, ଗୋ ହତ୍ୟା କରେ — ଏ ମହା ଋଷି, ସମସ୍ତେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପଡିଯାନ୍ତି ।