ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି, ସୋମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଏହି ଲିଙ୍ଗ କିପରି ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା, ଏହି ଗୁପ୍ତ ଗାଥାକୁ ଖୋଲିବି। ଦେବତା ସୋମ, ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଜଗତର ପରମ ପୋଷକ, ସମସ୍ତ ଭୂବନର ଉପକାରକ। ଏହି ସମୟରେ ଅବନ୍ତୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ଏକ ମହାନ ଓ ଧନ୍ୟ ଋଷି ଅତ୍ରି ଥିଲେ, ଯିଏ ତାପସ୍ୟାର ଅପାର ଧନରାଶି ଥିଲେ। ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବ୍ରହ୍ମନିର୍ମଗ୍ନ ଧ୍ୟାନରେ ଉଠା ହାତରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁଁ ତଳୁ ଏକ ଅଲୌକିକ ଆଲୋକ ଝରିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯାହା ଦଶ ଦିଗକୁ ପ୍ରଭାମୟ କରିଦେଲା। ହେ ବ୍ୟାସ, ଏହି ଆଲୋକ ଏତେ ପ୍ରବଳ ଥିଲା ଯେ, ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଆଲୋକ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ଅନ୍ତେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଆଲୋକରୁ ଯେ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସେହି ଜଳ ସୋମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଶିପ୍ରା ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯିଏ ସୋମଙ୍କ ପରି ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତିନି ଲୋକରେ ଶିପ୍ରା ନାଦୀ ଅପରାଧୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଦେବାରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏଠାରେ କେବଳ ଚାରିଜଣ ଲୋକ ମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପାଠ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅପାର ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ତିଳଜଳ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଶିପ୍ରା ଓ ସୋମ ଦୁହିଁଠିର ଜଳ ବ୍ୟାସ, ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ଯେ, ସୋମ ଓ ସୋମପାତ୍ର ପରି ଏହାକୁ ମିଳିବା କଠିନ। ଏହି ଜଳ କୋଟି ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯଦି ଅମାବାସ୍ୟା ଓମାନ୍ଦେ ଏକା ସାଥିରେ ବ୍ୟତୀପାତ ଯୋଗ ହୁଏ, ତେବେ ଏଠାରେ ସୋମାବତୀ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ସୋମ ଦେବତା, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କାମନାରେ ଏକ ରଥରେ ବସିଥିଲେ। ସେହି ରଥ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ଥିଲା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟପୂର୍ବକ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ସେ ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପି, ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କଲେ। ସେ ସତ୍ତତର ଷତସପ୍ତତି ସମୟ ସାଗରକୁ ପରିଭ୍ରମଣ କଲେ। ଏହା ପରେ ଭୂମିରେ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସଫଳ ଓ ପବିତ୍ର। ଏହା ପରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସୋମ ସଦା ଜଗତରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ। ସେବେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ, ସୋମଙ୍କୁ ଏକ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ସେ ସୋମଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ୨୭ ଜଣୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼। ଏହି ମହାସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି ସୋମ ତାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ ସହିତ ବିଚରଣ କଲେ। ଏଠାରେ, ପୂଜ୍ୟ ଅତ୍ରି ହୋତା ଓ ଭୃଗୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଥିଲେ। ପୂଜ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ। ସିନୀବାଳୀ, କୁହୂ, ଧୃତି, ପୁଷ୍ଟି, ପ୍ରଭା ଓ ବସୁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସୋମ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, କୌଣସି ବିଘ୍ନ ବିନା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଦେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ବ୍ରହସ୍ପତିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାରା, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଏହି ବିଷୟରେ ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବ୍ରହସ୍ପତିଙ୍କ ପକ୍ଷ ନେଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇଁ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୋମ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣଗତ ହେଲେ। ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ବିଷୟ କହିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଦେବାସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହସ୍ପତି ତାଙ୍କର ଗର୍ଭବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।