ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଶାଳ କାଳବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରାମ ଓ କେଶବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାକାଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ମହାକାଳ କେଶବଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ସେ ସଦା ସଜ୍ଜନ ଓ ଅଜ୍ଞମାନେ ଯାହା ହେଉନ୍, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ମହାକାଳ କହିଲେ, “ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ କଂସ ଆଦି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ, ଏବେ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ତୁମେ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିଶ୍ଚିତ କର।” କେଶବ ନମ୍ରତାର ସହିତ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହା କରିବି।” ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉକ୍ତିକୁ ସେଉଁଠି ଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ରାମ ଓ କେଶବ ଏକାଠି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଁ ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ଯଦୁ ଓ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶର ଜନ୍ମ ତା ନଜାଣିଥିଲି। ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଏକାଠି କହିଲେ, “ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଦେବି?” ତାପରେ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, “ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସେଇ ପୁଅକୁ ଚାହେଁ, ଯେ ଲବଣ ସମୁଦ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା। ପ୍ରଭାସ କ୍ଷେତ୍ରର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।” ଏହି ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ର ସଂପୃକ୍ତ ଏକ ବଡ଼ ଦାନବ ପଞ୍ଚଜନ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲା। ତାପରେ କେଶବ, ଏହି ବିଶାଳ ଦାନବ ପଞ୍ଚଜନକୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ମାଳିକଙ୍କ ଘରରୁ ସେଉଁଠି ଥିବା ମତ୍ସ୍ୟ ଆକୃତି ଦେହରୁ ସେ ପୁଅକୁ ସହଜରେ ନେଇ ଆସିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ ଯେ, ସେ ପୁଅ ବୈବବାନ୍ତ ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ, ତେଣୁ ସେ ବରୁଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ବରୁଣ କହିଲେ, “ପୂର୍ବେ ଦାନବ ଓ ଦାନବାନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଗର୍ବ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ବିନଶିଗଲେ। ଯେଉଁ ରଥ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ଯମରାଜଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିଥିଲୁ, ସେଇ ରଥ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଚଳ ଉପହାର ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ।” ତାପରେ ହରି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ରଥକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ରଥ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ରଥକୁ ଦେବ, ଦାନବ, ଅସୁର କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ କେହି ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହାର ଚାରିଟି ଚକ୍ର ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ରୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା। ଏହି ଭୟାନକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥରେ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜା ଲାଗିଥିଲା। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏହି ଦେବରଥକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଏହି ରଥରେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଧାରଣ କରି ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏହା ଶୁଣି ନରକରେ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଅକ୍ଷମ ହେଇଗଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲା। ଅସିପତ୍ରବନ ନାମକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ପତ୍ରର ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହାନି କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଭୟଙ୍କର ଭୈରବ, ଅଭୈରବ, କୁମ୍ଭୀପାକ ଓ ଅବାଚିକ ନାମକ ନରକ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଦୟାଳୁ ହେଇଗଲା। ବୈତରଣୀ ନଦୀ, ଯାହା ପାର ହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଏବେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହଜରେ ଏହାକୁ ପାର ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖିଲେ, କାରଣ ଯଗତ୍ର ନାଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବା ସହିତ, ସେମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ଦିଗ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଅନେକ ବିମାନରେ ଉଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସମଗ୍ର ନରକ ଶୂନ୍ୟ ହେଇଗଲା। ଏହାଦେଖି ଯମଦୂତ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଯୋଧାମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଯମଦୂତମାନେ କହିଲେ, “ହେ ନାୟକ, ଏଇ ରଥକୁ ଏହି ପଥରେ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅପରାଧୀ, ଯେଉଁମାନେ କୋଟି ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୟାରେ ବିଗ୍ନ ହେଲା। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଯମଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ ଅଟକାଇଦେଉଛି।” ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଯମଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।