ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ମହାନ ଋଷି ନିରବ ହୋଇ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଏହି ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେ କବିତାମୟ ପ୍ରେରଣା ଲାଭ କଲେ। ଏମିତି ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ତାଙ୍କର କେବଳ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ କବିତା ପ୍ରେରଣା ଉଦ୍ଭବିତ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କୌଶିକୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୌବନମୟ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ଅଗ୍ନିଶର୍ମା। କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଲା। ଏହି ସମୟରେ ସେ ଜଣେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁଅ ସହିତ ଏକାଠି ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅଗ୍ନିଶର୍ମା ଆଭୀର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଗଲେ। ଏହି ଅସଜ୍ଜନ ସଂଗତି ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତି ହରାଇଲେ, ବେଦ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା, ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଓ ପୌରାଣିକ ପରମ୍ପରା ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସପ୍ତ ଋଷି ନିଜ ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସେଇ ପଥରେ ଆସିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ପୋଷାକ, ଚାଦର ଓ ଜୁତା ଛାଡ଼ିଦିଅ।” ଏହି ଶୁଣି ଅତ୍ରି କହିଲେ, “ଆମେ ବନପ୍ରସ୍ଥ ହୋଇଛୁ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନରେ ଲାଗିଛୁ।” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ସଦା ସେମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ; ଏହି କଥା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଟୁଟ। ତୁମ ପାଇଁ ଯଦି କୌଣସି ପାପ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ କହ, ସେ ପାପ କାହାର?” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଯଦି କହିବେ, ତେବେ ମିଥ୍ୟା କହିବେ ନାହିଁ; କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ମାରିବେ ନାହିଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କର ମନରେ ବୁଝିବାର ଆଲୋକ ଉଦିଲା। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବି, କାହାର ମନ ଯେପରି ଅଛି।” ଏହିପରି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ କହିଲେ, “ଏଠି ଏକ ମହାପାପ ଦେଖାଯାଉଛି—ଏହା କାହାର? ମୋତେ କହ।” ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ତୁମେ ଜାଣ; ଯାହା କରାଯାଇଛି, ସେଥିରେ ତୁମେ ପୁନି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।” ତାଙ୍କ ମାତା ମଧ୍ୟ କହିଲେ, “ଏହି ପାପ ମୋର ନୁହେଁ; ଏହା ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପେ କେବଳ ତୁମ ପାପ।” ଏହିପରି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଓ କ୍ରିୟାକଳାପ ସତ୍ୟରେ ଜାଣି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବା ଏଇ କଳା ଗଦାକୁ ପକେଇଦେଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନେ ହତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଦେହ ଭୂମିକୁ ନମି, କହିଲେ, “ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।” ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହିବାକୁ ଦେଖି, ଋଷିମାନେ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଜଣକୁ ଆପଣ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଆପଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।” “ଏହି ଧ୍ୟାନ-ଯୋଗ ଓ ମହାମନ୍ତ୍ର ଜପ ଦ୍ୱାରା, ବୃକ୍ଷମୂଳରେ ବସି, ତୁମେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବା।” ଏପରି କହି ସମସ୍ତେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହିଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ନିଷ୍ପନ୍ନ ଓ ଅଚଳ ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଦେଉଳିଆ ପାହାଡ଼ ଗଠିତ ହେଲା। ଏହି ଦେଉଳିଆ ଭିତରୁ ସେ ଏକ ଧ୍ୱନି କାଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାପସ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସେଇ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦୁଃଖୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛି; ମୁଁ ପାପର ଦଳଦଳରେ ଡୁବିଥିଲି।” ତାପରେ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ଓ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଏହି ଦେଉଳିଆ ମଧ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଅବିଚଳ ରହିଥିଲା।” ଏପରି କହି ତାପସ୍ୟାଶୀଳ ଋଷିମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ; ପରେ କୁଶସ୍ଥଳୀକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ସେଠାରୁ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସେ କବିତାମୟ ପ୍ରେରଣା ଲାଭ କଲେ ଓ ରମ୍ୟ କବିତା ରଚନା କଲେ। ସେଇ ସମୟରୁ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବାଲ୍ମୀକେଶ୍ୱର ନାମରେ ପରିଚିତ କରାଯାଉଛି। ଏହିପରି, ବାଲ୍ମୀକେଶ୍ୱର ନାମକ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗର ବିବରଣୀ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ପରେ, ଭକ୍ତିସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଭୀମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି...