ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ କହାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ଏକ ଭକ୍ତ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥଳକୁ ଏବଂ ମହାକାଳଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଦରକାର। ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ଶେଷରେ ଶ୍ୱାସକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ମାତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯମରାଜ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ମାତ୍ର ଦେଖିଲେ, କଣ୍ଠ ଅକ୍ଷମତା ହୁଏ ନାହିଁ। ଯଦି ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଫଳହୀନ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କରି ସେ କହିବା ଉଚିତ— "ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ଏହି ଭୟାନକ ସଂସାର ସାଗରରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।" ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀର ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମା ହୋଇଯାଏ। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକ ପରିକ୍ରମା କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଟି ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ— ଏହି କଥା ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିଯାଇଛି। ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୀର୍ଥପତିଙ୍କ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ କରାଯାଏ। ଯଦି କେହି ହଜାର ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ସେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ତାହା ଶୁଣ। ଏପରି ଭାବେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଲୋକ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯିବା ଉଚିତ। ସେ ଶିବଭକ୍ତ, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଦରକାର। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର କ୍ରମ ଅନୁସରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଚାଲିବା ଉଚିତ। ଏକ ଦୁଧାଳ ଗାଈ, ଧନ ନେଇ କୌଣସି ଚାଳାକି ଛାଡ଼ି, ଦାନ କରିବା ଦରକାର। ଅସହାୟ, ଦରିଦ୍ର, ଅନ୍ଧ, ଦୁଃଖିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ଶତାଧିକ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରିବା ଦରକାର। ଏହି ପରେ, ନିରବ ହୋଇ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲେ କବିତାର ସ୍ଫୁରଣ ଆସେ। ତାଙ୍କ ମାତ୍ର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କବିତାର ପ୍ରେରଣା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଯୁବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ନାମ କୌଶିକୀ। ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲା, ନାମ ଅଗ୍ନିଶର୍ମା। ବହୁ ଦିନ ପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ଆସିଲା। ତାପରେ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁଅ ସହିତ, ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ଅଗ୍ନିଶର୍ମା ଆଭୀର ଓ ଚୋରମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଗଲେ। ସେଠାରେ ସ୍ମୃତି ହରାଇଗଲା, ବେଦ ହରାଇଗଲା, ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଧର୍ମ ହରାଇଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ସପ୍ତ ଋଷି, ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ସେଇ ପଥରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ବସ୍ତ୍ର, ଚଦର ଓ ଜୁତା ସବୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅତ୍ରି କହିଲେ, "ଆମେ ଏବେ ସନ୍ୟାସୀ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଲିନ।" "ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଦା ଧାରଣ କରେ, ଏହା ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ।" "ତୁମ ପାଇଁ ଯଦି କେଉଁସି ପାପ ହୋଇଥିଲେ, କହ, ଏହା କାହାର?" "ଯଦି ସେମାନେ କହନ୍ତି, ତେବେ ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଜୀବକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ ନାହିଁ।" "ଆଜି ତୁମ କଥା ମୋର ବୁଝିବାକୁ ଦେଇଛି।" "ମୁଁ ଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିବି, କାହାର ମନୋଭାବ କଣ ରହିଛି।" ଏହିପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ, କହିଲେ— "ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ଅପରାଧ ଦେଖାଯାଉଛି— ଏହା କାହାର? ମୋତେ କହ।" ପିତା କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ପୁନଃ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।" ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ, "ପାପ ମୋର ନୁହେଁ; ଏହି ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର।