ହନୁମାନ୍ ପରିଶୁଦ୍ଧ ମୁକ୍ତା ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଏକ ଲିଙ୍ଗକୁ ନେଲେ। ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବିଭୀଷଣ ସମ୍ମାନରେ କହିଲେ—“ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଧନର ଆଧିପତ୍ୟ ଥିବା ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷ ଦେବତାଙ୍କର ଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ରାବଣ ବନ୍ଧିତ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଲିଙ୍ଗର କୃପାରେ ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷ ଦେବତା ଧନର ରକ୍ଷକ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।” ସପ୍ତମ ଦିନରେ, ସେ ଅବନ୍ତିକା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରସରସ୍ ତଟରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ସ୍ନାନ କଲେ। ପରେ, ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ କିନ୍ତୁ ସେ ତାହାରେ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହିବେଳେ, ଦେବତା ସ୍ଵୟଂ ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ପବନସୁତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱର ନାମରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଏକଥର ଦେଖିବେ, ସେ କେବେ ଚୋର, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ଅପମଙ୍ଗଳର ଭୟରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ। ସେଙ୍କର ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ ହେବ ଏବଂ ଗ୍ରହଦୋଷ ଭୟ ମିଟିଯିବ।” ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ କେଶର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ନୀଳ କମଳ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କଳା ଅଗରୁ ଧୂପ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଯମ ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣଙ୍କ ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ରୁଦ୍ରସରସ୍ ବୋଲି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ନାମ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସୁଦ୍ଧ ହୋଇ, କୋଟିଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ତାହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ—ଏହି କଥାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ କର୍ମ ଏଠାରେ କୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ପାପ ମୋଚନ ହୁଏ, ଯେପରି ସାପ ତାହାର ଚର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରେ। ମହାକାଳଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏଠାରେ ବଡ଼ ସ୍ନାନ କରି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଯାହା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଋତୁଅନୁସାରେ ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ସମଭାଗରେ ଏହାକୁ ଚକ୍କୁ ଉପରେ ଚଟାଣରେ ଘସି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଅବନ୍ତି ମାହାତ୍ମ୍ୟର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ରୁଦ୍ରସରସ୍ ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି, ଯାହା ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ଅଂଶ। ଶିବା, ମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ପୁଣ୍ୟଲୋକ ଦାନକାରିଣୀ। ରୁଦ୍ରସରସ୍ରେ ସ୍ନାନ କରି, କୋଟିଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାହାଁଠାରେ ଦେବତା ତାଙ୍କ କପାଳ ଭୂମିରେ ରଖିଲେ। ଏହିଠିକୁ କପାଳମୋଚନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରେ। ଅଧିକ କିଛି ଧନ ନେଇ ଚତୁରାଇ କରିବା ଛାଡ଼ି, ଅର୍ଦ୍ଧ ଅର୍ଦ୍ଧ ପଦ ଚାଲି କପିଲେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦିବ୍ୟ ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରୁ ପରେ ପୈପ୍ପଳାଖ୍ୟ ନାମକ ଶାଶ୍ୱତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଦରକାର। ତାପରେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ୱପ୍ନେଶ୍ୱର ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ମହାଦେବ ଈଶାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ।