ଏଠାରେ ଏକ ମହାନ୍ତି ଉପାଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ କହାଯାଏ — ଏଠି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଯଦି ଦେବତାଙ୍କୁ ସୁନାରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ସେଠିଏ ନାଗର ଭୟ ନଥାଏ, ଦରିଦ୍ରତା ଆସି ନପାରେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥିଲେ, ସେ ପରମ ଦଶାକୁ ଉନ୍ନତି କରେ। ବଡ଼ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ, ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଯାଏ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଅବନ୍ତି ଭୂମିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଚଉଦ ତୀର୍ଥ ବିବର୍ଣ୍ନନା ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଉଛି। ପରେ, ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ — ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱର, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଶିବ ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କରି, ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ବିଶେଷ ଫଳ ପାଏ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କଥାର କାରଣ ବିବର୍ଣ୍ନନା ହୁଏ — ବିଷ୍ଣୁ ରାମ ରୂପେ ଲଙ୍କାରେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟକୁ ହତ୍ୟା କରି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ନେଇଥିଲେ। ରାମ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ, ଋଷିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ। ତାହାପରେ, ତିନି ଜଣେ — ଶମ୍ଭୁ ଓ ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧଶୌର୍ୟ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ କହିଲେ — "ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମାନ।" ହନୁମାନ୍ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ ଲିଙ୍ଗ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଲଙ୍କାରେ ଗଲାପରେ, ଭିବୀଷଣଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲା। ରାକ୍ଷସ ରାଜା କହିଲେ, "ଏହାକୁ ଚାହିଁଲେ ନେଇଯାଅ। ତିନି ଲୋକ ଜିତିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୋର ଭାଇ ଦାନ କରିଥିଲେ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ବାନର — ଏହି କଥା ସତ୍ୟ।" ହନୁମାନ୍ ମୁକୁତା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ନେଇଲେ। ହନୁମାନ୍ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭିବୀଷଣ କହିଲେ, "ପୁରାତନ କଥା ଅନୁସାରେ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଧନର ଦେବତାଙ୍କ ଥିଲା। ରାବଣ ବନ୍ଧି ହେବା ସମୟରେ, ଧନର ଦେବତା ଏହାକୁ ପାଇଥିଲେ। ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ଧନର ଦେବତା ଧନର ରକ୍ଷକ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।" ସପ୍ତମ ଦିନରେ, ହନୁମାନ୍ ଅବନ୍ତିକା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରୁଦ୍ରସରସର ତୀରରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ବସାଇ, ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ଦେବତା ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ — "ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱର ଶିବ ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।" ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଏକଥର ଦେଖିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ଚୋର, ଦରିଦ୍ରତା ଓ ଅପରାଧର ଭୟ ନଥାଏ। ତାଙ୍କର ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଗ୍ରହଦୋଷ ଥାଏ ନାହିଁ। ଏଠି, କେଶର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ନୀଳ କମଳରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କଳା ଅଗରୁ ଧୂପ ଦେଇ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ଏଠି ଯମ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହାକୁ ରୁଦ୍ରସରସ ନାମରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛି। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, କୋଟିଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ, ତାହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣା ମିଳିଥାଏ — ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।