ଏହି କଥାରେ, ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସ ମୁନିଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି—ଯେଉଁ କିଛି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ସେହି ଦାନ ଅବିନାଶୀ ହୋଇଯାଏ। ମହାପୁରୁଷ ଦମାରୁକେଶ୍ୱର ନାମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମାନବ ଦେମନ ଭାବରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଏହାର ଫଳରେ ତାଙ୍କୁ ଶାଶ୍ୱତ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ କେହି ଭୂତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ସାପ ତାହାର ପୁରୁଣା କୋଉ ଛାଡିଦିଏ। ଏହିପରି ଲୋକ, ବ୍ୟାସଜୀ, ଯମର ଲୋକ ଛାଡି ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ, ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦମାରୁକେଶ୍ୱର ନାମରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ରୋଗର ଭୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶିବନଗରକୁ ଯାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ, ଯେପରି ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ଶତ କୋଟି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗ ଭଲି ଉଲ୍ଲାସ ପାଉଛନ୍ତି। ଏଠି ମଧ୍ୟ ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସଫଳତା ଓ ଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେ ନା ସାପର ଭୟରେ ରହନ୍ତି, ନା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଆସେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ସେ ପରମ ଦେହ ଅବସ୍ଥା ପାଉଛନ୍ତି। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବଡ଼ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି। ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ, ଏକ ଶତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର ବର୍ଣ୍ନନା, ଅବନ୍ତି ଅଞ୍ଚଳର ମହତ୍ୱ ବିଭାଗରେ, ଅଠାଠି ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚମ ପୁସ୍ତକର ବିଶ୍ୱତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ପରେ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱର ବୋଲାଯାଏ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଶିବସର ତଳାପରେ ସ୍ନାନ କରି, ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି—ଏହି ପ୍ରାଚୀନ କଥା କୁହ, ଯାହା ଆଗରୁ ଘଟିଥିଲା। ବିଷ୍ଣୁ, ରାମ ରୂପରେ, ଲଙ୍କାରେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟକୁ ବଧ କରିଥିଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ସେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ନେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦୁଇ ଦେବତା—ଶମ୍ଭୁ ଓ ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଯେପରି ମହେଶ୍ୱର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ସେହିପରି ବାନରମାନ୍ୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ସମାନ, ହନୁମାନ କହିଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଚାହିଁବି, ହନୁମାନ କହିଲେ। ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ, ସେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, "ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ପରି ଏହାକୁ ନେଇଯାଅ।" ତିନି ଲୋକ ବିଜୟ ପୂର୍ବରୁ, ମୋର ଭାଇ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଦେଇଥିଲେ; ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଏହି ଏକ ସତ୍ୟ। ହନୁମାନ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ମୁକୁତା ପରି ଚମକୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ନେଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବିଭୀଷଣ କହିଲେ, "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଧନର ଦେବତାଙ୍କର ଥିଲା। ରାବଣ ବନ୍ଧି ରହିଥିଲାବେଳେ, ଧନର ଦେବତା ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଦୟାରେ ଧନର ରକ୍ଷକ ହେଇଥିଲେ।" ସାତ ଦିନ ପରେ ହନୁମାନ ଅବନ୍ତିକା ନଗରକୁ ପହଁଚିଲେ। ରୁଦ୍ରସର ତଳାପରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ରଖି, ସ୍ନାନ କଲେ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଉଠାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଦେବତା ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହନୁମତ୍କେଶ୍ୱର ନାମରେ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସାର୍ବଜନୀନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ।