ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଗୁହାରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ ନିତ୍ୟ ଆସିଥାନ୍ତି, ସେଠି ଦେବୀ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରୁ ଏକ ମହାନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ହେବ। ଦେବୀ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଙ୍କର ସ୍ମୃତି କ୍ଷୁଦ୍ର ହେବ। ଏହି ଦୁଇ ତପସ୍ଵୀଙ୍କର ଏକତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚିତ ଏବଂ ସୁମେଳିତ ହେବ। ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ, ମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ। ମା, ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ଦେବୀ ହସିବେ, ତାଙ୍କୁ କାଳୀ ବୋଲି ଡାକାଯିବ, ଏହା ଦେଖି ସତୀ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ। ସେ ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଶର୍ବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ମା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସଂସାରରେ ଅଜୟ ଦାନବମାନେଂକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ପଡିବ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ହେଲେ, ତୁମେ ଏହି ଦାନବମାନେଂକୁ ନଶ୍ୱ କରିପାରିବ। ଗୌରୀ ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ସେ ଗୌରୀ ରୂପେ ପରିଣତ ହେବେ। ତାପରେ, ତୁମ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବ। ଦୟାମୟୀ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏକାନଂଶା ବୋଲି ଜଗତ ତୁମକୁ ଅନେକ ରୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପାନ୍ତରରେ ପୂଜିବ। ତୁମେ ଗାୟତ୍ରୀ, ଯାହାଙ୍କ ମୁଖରେ ଓଁକାର ଅବସ୍ଥିତ, ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା। ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ କମଳା ଦେବୀ, ଶୂଦ୍ରମାନେଂକୁ ତୁମେ ତାଙ୍କର ମା। ତୁମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧମାନେଂକର ଖ୍ୟାତି, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେଂକର ସମୃଦ୍ଧି। ତୁମେ ଶୋଭିତ ମାନେଂକର ଶୋଭା, ଆନନ୍ଦମୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କରୁଥିବାମାନେଂକର ଶାନ୍ତି। ତୁମେ ସାଗରମାନେଂକର ସୀମା, ଖେଳୁଥିବାମାନେଂକର ଖେଳ। ଏପରି ଦେବୀ, ଜଗତରେ ଅନେକ ରୂପରେ ପୂଜିତ ହେବାରୁ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହେବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ, ଯିଏ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଯେଉଁଠି ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ନେଯାଯିଥିଲା ଏବଂ ହରଙ୍କ ତାଳିକା ହେଇଥିଲା, ସେଠି ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ଚଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଠି, ପର୍ବତର ଦେବତାଙ୍କୁ ହାତରେ ଚଉକଟି ଓ ଦାଉଡ଼ି ଧରିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଡାକି, "ଦେବତାଙ୍କର ଦେବୀ! ମୁଁ ତୁମର ଦାସ," ବୋଲି କହିଲେ। ତାପରେ, ଦେବତା ଆକର୍ଷିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଦୁଇ ଦାନବ, ଦେବମାନେଂକର ବିରୋଧୀ, ଆସିଲେ। ସେମାନେ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ତ୍ରିଶୂଳରେ ଘାତ କଲେ। ଶିଳାଦାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନନ୍ଦିନଙ୍କୁ ଆହତ ଦେଖି, ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କର, ସେମାନେ ମରିଯାଉ।" ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ସେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ, ସେଠିଏଁ ସେ ହରସିଦ୍ଧି ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ମହାକାଳରେ ସେ ହରସିଦ୍ଧି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରି ହରସିଦ୍ଧିଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ପ୍ରାଚୀନ ସିଦ୍ଧ, ମହାଦେବୀ, ନିତ୍ୟା, ଆକାଶର ରୂପା। ଯିଏ 'ହରସିଦ୍ଧି' ଚାରି ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଯିଏ ମହାନବମୀ ଦିନେ ହରସିଦ୍ଧିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଏହି ଦିନେ ଦେବୀ ହରସିଦ୍ଧି, ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ପୂଜିତ ହେଲେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସବୁଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତି। ମହାନବମୀ ଦିନେ, ବ୍ୟାସ, ମହିଷାସୁର ଓ ଏପରି ଦାନବମାନେଂକୁ ବିନାଶ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଗାଥା ବିସ୍ତୃତ ଅଶୀ ଏକ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଅବନ୍ତି ଖଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ଅଂଶର, 'ହରସିଦ୍ଧି ମାହାତ୍ମ୍ୟ' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଯିଏ ସୁନା ବିଭୂଷିତ ଫୁଲରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସିଦ୍ଧି କଦାପି କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ବାଟୟାକ୍ଷିଣୀଙ୍କର ମହିମା ଶେଷ ହେଲା। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତିଳ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ଦାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ।