ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର ଚିର କାପଡ଼ା ବାନ୍ଧିଥିବା ନିଷ୍ପାପ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପାସନାରେ କପୂର, କୁମ୍କୁମ, କସ୍ତୂରୀ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କୁହାଯାଏ, ନିଜ ଆକୃତି ଦେବତାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିବା ଓ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ବିଧିରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଅବନ୍ତୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟର ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ, "କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା" ଶେଷ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ବିଦ୍ୟାଧର ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୟା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ। ଏଠିଏ, ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର ପାରିଜାତ ଫୁଲର ମାଳା ଗଠନ କଲେ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା। ସେଇ ମାଳା ନେଇ ସେ ବାସବଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ମେନକାଙ୍କୁ ଏହି ମାଳା ଦେଲେ। ମେନକା ଏହି ମାଳା ପିନ୍ଧି ନୃତ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ ସଭାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ ଓ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଶକ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେଇ ବିଦ୍ୟାଧରକୁ ଶାପ ଦେଲେ। ମୋର ଶାପରେ, ସେ ବିଦ୍ୟାଧର ତାର୍କିକ ଅବସ୍ଥା ଛାଡ଼ି ଏହି ଦଶାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ବିଦ୍ୟାଧର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଅଜାଣି ମୁଁ ଏଠି ଅପରାଧ କରିଛି।" ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ର ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସେଠି ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କର ନାୟକ ହୁଏ।" ଶକ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଅବନ୍ତୀ ମଣ୍ଡଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ସେଇ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ନିଜ ପୁରୁଣା ପଦବୀ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରାଯାଏ, ସେଠି ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ। ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: "ଏଠି ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଶତ ଗୋଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ପଞ୍ଚାଳି ମାପି ତାହାକୁ ପିସିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦୁଃଖ ହରଣ କାରିଣୀ ଶୀତଳା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ରୋଗ, ଗ୍ରହ ଆଦିର ଭୟରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।" ଏହିପରି ଗ୍ଳାନି ଶେଷ ହେଲା ଶୀତଳା ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନାର ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏଠିଏ, ତୀର୍ଥରେ ନିଜ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ନିଜ ସହ ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର ପାଉଥିବେ। ଭୈରବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକା ବିରାଜିତି। ମହାନବମୀ ଦିନରେ, ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ପାତ୍ର ଦାନ କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଏ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ, ଯାହାକୁ "ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା" କୁହାଯାଏ। ଏଠି ମାତ୍ର ଦର୍ଶନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରେ। ଚାରିଟି ମହାସାଗର ଅଛି: ଲବଣ, ଦୁଧ, ଦହି ଓ ମିଠା। ବୃହତ ଋଷିଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଏ, "ଏଠି କେଉଁଠି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା?" ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଶତ ହଜାର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନରେ ଦୁଧ ସାଗର ଅଛି, ଶାଲ୍ମଲୀ ଦ୍ୱୀପରେ ଏଠି ଆଠ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନରେ ଆଖୁ ସାଗର ଅଛି। ଏହି ଚାରିଟି ସାଗର ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ରାଣୀ ସୁଦର୍ଶନା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକୃତିର ଥିଲେ। ସେ ଦାଲ୍ଭ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତିର ଇଚ୍ଛାରେ ପଚାରିଲେ: "ମୋତେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପୁତ୍ର କିପରି ମିଳିପାରିବ?" ଏହି କଥା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ମିଳିଥିଲା।