ଏଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥା ଆଛି, ଯେଉଁଥିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ରୁଦ୍ର ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ତାହାର ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତି ଶୁଭ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରତି ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତାମାନେ ସଦା ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହା ଅତି ମଙ୍ଗଳମୟ, ଦିବ୍ୟ, ଅଧର୍ମ ନାଶକ, ମହା କପାଳ ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ଦେବ-ଦାନବମାନେ ପୂଜିତ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ଧ୍ୟାନୀ ଋଷିମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଦୟ ଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ମହେଶଙ୍କ ସ୍ୱୟଂଭୂ କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ୱର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସପ୍ତଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେମାନେ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏହି ସରୋବର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯେଉଁ ଦାନ କରେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଦ ଲାଭ କରେ। କେବଳ ଏକ ଉପବାସ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏଠାରେ ମହେଶଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ବନ୍ଧିଦେଇ, ନିର୍ମଳ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ସଂଯୋଗ ମିଳିଥାଏ। କର୍ପୂର, କୁଙ୍କୁମ, କସ୍ତୂରୀ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ୱୟଂ ଦେହ ଦାନ କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ। ଏହା ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡର "କୁଟୁମ୍ବିକେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ" ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଭ୍ର ବିଦ୍ୟାଧର ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିବି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରାଯାଇଛି। ଏଠି ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ପାରିଜାତ ଫୁଲର ମାଳା ଗୁଁଥିଲେ। ସେ ଏହି ମାଳା ନେଇ ବାସବଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ମେନକାଙ୍କୁ ଏହି ମାଳା ଦେଲେ, ଏବଂ ମେନକା ଏହି ମାଳା ପିନ୍ଧି ନୃତ୍ୟ କରି, ସଭାରେ ସ୍ତୁତି ପାଇଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଶକ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବିଦ୍ୟାଧରକୁ ଶାପ ଦେଲେ। ଏହି ଶାପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ବିଦ୍ୟାଧର ପଦ ଛାଡ଼ି ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ବିଦ୍ୟାଧର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନଜାଣି ଅପରାଧ ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି କହିଲେ। ତାପରେ ଶକ୍ର କହିଲେ, ଏହି ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ହେବେ। ଏହିପରି ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ନିଜ ପଦ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହା ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ, ଏଠି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଶତ ଗାଁଠି ଦାନର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏଠି ମାଟର ମାପି, ଚକ୍କିରେ ପିସିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦୁଃଖ ହରିବାରିଣୀ ଶୀତଳା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୋଗ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଦୋଷର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିଭଳି ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡର ଶୀତଳା ମାହାତ୍ମ୍ୟର ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ। ଏଠି ଏକ ଅନ୍ୟ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଆଛି—ଏଠିରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମାନବ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ନିଜେ ଉଦ୍ଧାର ପାଏ। ଏଠି ଭୈରବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକା ବିରାଜମାନ। ମହା ନବମୀ ତିଥିରେ ଏଠି ଏକ ପାତ୍ର ଦାନ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରାଯାଏ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଅବନ୍ତୀ ଖଣ୍ଡର "ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ" ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହୁଏ। ଏହି ମହାପୁରାଣର ଶ୍ରବଣ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।