ଏହି ସମୟରେ, ପୂଜ୍ୟ ନାରଦ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ନାରଦ ମହାମୁନି କହିଲେ, “ତୁମେମାନେ ଏଠାରେ କାହିଁକି ଏତେ ଶବ୍ଦ କରୁଛ? ଦୟାକରି ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ ବର ଶୀଘ୍ର ଚୟନ କର; ଏଠିରେ ବିୟୋଗ କେବେ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଅପଶୁଭ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେ କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କ ଦେହର ଓଜନ ଅନୁଯାୟୀ ତିଳ କିମ୍ବା ଲୁଣ, ଗୁଡ଼ କିମ୍ବା ମଧ ଦେଇ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି ଚିନ୍ହ ହେଉଛି ଚିନି ଦ୍ୱାରା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହୁଏ ଗୁଡ଼ ଦେଇ ଦେହରେ ଲଗାଇବାରେ। ଦ୍ୱଦ୍ୱ ଦ୍ୱାଦଶ ଜୋଡ଼ା ଭୋଜ୍ୟ ଦେବୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ପୂଜାରେ ବେତ ଘାସର କମରବନ୍ଧ, ଚୋଲି ଓ ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଆଷାଢ଼, ଶ୍ରାବଣ କିମ୍ବା ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ଏପରି କରିଲେ ଉମା ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀର ଜନ୍ମ ହୁଏ। ତାଳାଦି ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜେ ପିନ୍ଧି ତୁଳାଦାନ କରିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ଅର୍ପିତ କିମ୍ବା ପାଠ କରାଯାଏ, ତାହା ଲକ୍ଷଗୁଣି ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ନିଶ୍ଚୟ, ଏଠାରେ ପୂଜା କରିଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ବସୁଥିବା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେମାନେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କରି, ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ଯିବାର ଅଧିକାର ମିଳିଥାଏ। ଯେପରି ଦେବୀଙ୍କ ନିଜ ରୂପରେ କେବେ ବିୟୋଗ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏଠି ପୂଜା କରିଥିବା ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରି ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଦେବୀଙ୍କ ପଛ ପ୍ରତି ଦକ୍ଷିଣେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ‘ମହେଷ ସରୋବର’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠିରେ ଏକ ପୁରୁଷ ସ୍ନାନ କରି, ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ମହତ୍ତ୍ୱ ଲାଭ କରେ। ଏଠିରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା: “କିପରି ମହେଷ ଦାନବ ରୁଦ୍ରକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିନାଶ ପାଇଲେ?” ଏହାର ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଉଛି—ମହାଦେବ ଏକ ଖଣ୍ଡିତ ଖପର ନେଇ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜ ଥିଲା, ସେ ଖପର ନେଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ଏକ ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ପରି ଚମକିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀ ଲୀଳା କରୁଥିଲେ। ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଖପରଟି ନିଜ ଗଣମାନେ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ। ତାହାପରେ ସେମାନେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ଦଶ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ଧ ହେଲା। ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ମହେଷ ଦାନବ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, ସେ ଏହି ଧ୍ୱନି ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ଅପରାଜିତ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ଦଶ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ସହିତ ସଜ୍ଜ ହେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଲା। ଏହା ଦେଖି, ପିଣାକ ଧାରୀ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସେ ଶୀଘ୍ର ଆସୁଛି—ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କର।” ଏହିପରି ମହାଦାନବ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ତୀର, ଖଡ଼, ଗଦାର ବର୍ଷା କରି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶେଷରେ ମହେଷ ଦାନବ ବିନାଶ ପାଇଲେ। ଏପରେ ମହାଦେବ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ୟାସ ମୁନି, ଦେଖିଲେ—ଏହି ଖପରରୁ ଭୟଙ୍କର ଭୈରବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦୌଡ଼ି ମହାଦେବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ଉପସ୍ଥିତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ଏହାଠାରୁ ‘ଖପର ମାତୃଗଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାତୃମାନେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଖପର ସ୍ଥାପିତ ଓ ଭାଗି ଯାଇଥିଲା, ସେଠାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଓ ମହାନ ସରୋବର ଏଠି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ହୋଇ ଅଛି। ବାସନରେ ଜଳ ରଖ, ଢାଳ, ଶୀତ କିମ୍ବା ଉଷ୍ଣ କିମ୍ବା ଉବାଲି ଦିଅ—ଏଠିର ଜଳ ସବୁ ପବିତ୍ର। ପୁରାତନ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଶତଶଃ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏଠିକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମହାତ୍ମ୍ୟ, ପୂଜାର ବିଧି, ମହେଷ ଦାନବଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନର ଗୌରବ ନାରଦ ମହାମୁନିଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା।