ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଶମୀ ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷର ଗର୍ଭରେ ଯେଉଁଠି ଏକତା ହେଲା, ସେଠି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତିର ଅଦ୍ଭୁତ ସୃଷ୍ଟି ଘଟିଲା। ଏହି ଏକତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ସହିତ, ଏକ ଉତ୍ତମ ଓ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ତାଙ୍କୁ ‘ଚତୁର୍ଥ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ମୁହଁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଯେଉଁଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୀପ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁଯେଉଁ ଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ପତ୍ତିର ଉପାଖ୍ୟାନକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଯାହା ପଶୁପତିଙ୍କ ମହିମାକୁ ସୂଚିତ କରେ, ଏବଂ ଯେଉଁଯେଉଁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଲୀନ ହେଇ ଶିବଙ୍କ ନଗରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଓ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କ’ଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିଥିଲେ? ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଓ ଶଙ୍କର କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ? ପୁରାତନ କାଳରେ ହରିଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ଉତ୍ତମ କୁଶ ଓ ଏଉଁ ଦାଣ୍ଡ ନେଇ, ନର ଓ ନାରାୟଣ ଋଷିବୃନ୍ଦ ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଁଚିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ହାତରେ ଖୋପଡ଼ା ଧରି ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ସେଠାର ଅଟବି ନାନାପ୍ରକାର ଗଛ, ଲତା ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଗଛମାନେ ଫୁଲର ଭାରେ ଝୁକିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚମତ୍କାର ଗନ୍ଧ ହାଲୁକି ବାତାସରେ ଛଡ଼ାଯାଉଥିଲା। ସେଠି ଫଳ ଅପକ୍ୱ ଓ ପକ୍ୱ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ରସ ଓ ଗୁଣରେ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା। କିଛି ଗଛରେ ଶୁଖି ଗଛପତ୍ର, ଘାସ, କଣ୍ଡ ଓ ଫଳ ଥିଲା। ବାତାସ ଫୁଲ ଗୁଛର ଗନ୍ଧ ଆଣି ନେଉଥିଲା। ଗଛମାନେ ତରଳ ଓ ଅପରିଭାଜିତ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ, କିଛି ଗଛ ଶୁଭ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କିଛି ଜଙ୍ଗଲୀ ଭାବରେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ଗଛର ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖା ମନୋହର କିଶଳୟରେ ଢାଙ୍କା ଓ ବାତାସରେ ମିଶିଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କ ଶିର ଏକାପରେ ଏକ ଛୁଇଁଉଥିଲା। କିଛିଠାରେ ନାଗ ଗଛ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଝୁଣ୍ଡରେ ଜଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ଅନ୍ୟଠାରେ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ସିନ୍ଦୁଭାର ଗଛ ଦାଳିରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଫୁଲର ରୂପ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କିଛିଠାରେ ମଲ୍ଲିକା ଲତା ଅପୂର୍ବ ଫୁଲରେ ଚମକୁଥିଲା, ଯୁଥିକା ଲତା ଲାଲ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଦେଖାଉଥିଲା। କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାଳ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଲତାରେ ଶୋଭିତ, କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନାବୃତ ନଥିଲେ। ଆମ୍ବ ଓ ତିଳକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ହାତ ଦେଇଥିବା ପରି ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ। ତିଳକ ଓ ଅଶୋକ ଗଛ କିଶଳୟରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ଫୁଲ ଓ ଫଳର ଭାରେ ଗଛମାନେ ନମ୍ର ହୋଇ, ମହାନ ଲୋକଙ୍କ ପରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିଲେ। ବାତାସର ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଏବଂ ଧାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘିରି ଗଛମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲେ। ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଫୁଲମାନେ ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପାଇଁ ଦୃତ ଗତିରେ ଯାଉଛନ୍ତି। ଫୁଲର ଭାରେ ଗଛର ଶିର ନାଚୁଥିଲା, କମ୍ପିଉଥିଲା। ମଧୁମକ୍ଷିକା ମଧୁ ଭରା ଲତାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାତାସ ତାଙ୍କୁ ଚିଁଡ଼ିଦେଉଥିଲା। କିଛିଠାରେ ଗଛ ମଲ୍ଲିକା ଲତାର ଫୁଲରେ ଢାଙ୍କା ଥିଲା। ସାମ୍ନାରେ ମାଧବୀ ଲତା ଫୁଲିଉଠିଥିଲା। ଗଛମାନେ ହରିତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଫୁଲ ଅନେକ ରେସା ଓ ରେସା ଭିତରେ ଭରିଥିଲା। କିଛିଠାରେ ଶିରୀଷ ଫୁଲ ଓ ଉତ୍ତମ ତୁଆ ଦମ୍ପତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ମୟୂରମାନେ ତାଙ୍କ ସାଥୀଙ୍କ ସହିତ ଚମତ୍କାର ପଙ୍ଖ ଦେଖାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଝୁଣ୍ଡରେ ମିଳି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନିରେ ଡାକୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଶୋଭାମୟ ଅଟବି ମଧ୍ୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଘଟଣା ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା।