ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିବା, ଭାରୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଜଣାଗଲା। ବିଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶିଖା ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିତ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅପାର, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ କଳୁଷ ମାର୍ଗର ମାଲିକ—ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଥର ପ୍ରଣାମ ଜଣାଗଲା। ଏହି ପ୍ରକାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ବନ୍ଦନା କରିବା ପରେ, ଦେବତା କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମର ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ।" ଏହି ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପୁନି କଥା କହିଲେ। ତାପରେ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ।" ଏହିପରି ସଂବାଦ ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଇ ଦେବତା ସଦା ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଏବଂ ପରମ ପଦକୁ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି ଓ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ। ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି ଏକ ଶୁଭ ଓ ମହାନ୍ ଉତ୍ସର ଷ୍ଟୁତି ଗାଇଲେ। ପ୍ରଜାପତି ଏହିପରି ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ—ଯିଏ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଅସ୍ୱରୂପ ଦୁହିଁର ମୂଳ। ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ ଓ ଏହି ତିନି ଲୋକର ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି, ତତ୍ତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି, ଭୂତ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି—ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ସବୁକିଛି ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଦେଖିଛ।" "ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ ଅନୁକରଣକାରୀ, ଏହି ତିନି ଲୋକର ପାଳନ ପାଇଁ।" ଦେବତାଙ୍କରୁ ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରୁଛି।" ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ, "ତୁମେ ପୁତ୍ର ଆଶା ଓ ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛାରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲ, ଏହିପାଇଁ—" "ପୁତ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ, ମୁଁ ତୁମର ପଞ୍ଚମ ମୁଖ କାଟିଦେବି।" "ତାଙ୍କୁ ଧନ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ କର; ସେ ଆମ ସେବାର ଯୋଗ୍ୟ ହେବ।" ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅଚ୍ୟୁତ ହରିଙ୍କୁ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖିଲେ। ସେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ତେଜ ଉପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଦେଖିଲେ। ଦେବତା ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଛୁଇଁ, କହିଲେ, "ଲୋକମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ନେବେ।" ଏହିପରି କହି, ଭଗବାନ ସେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ। ଏପରି ମହେଶ୍ୱର ସେ ମଣିଷଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ କହିଲେ, "ଭୃଗୁ ଓ ଅଙ୍ଗିରାସ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ପୁତ୍ର ହେବେ।" ସେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଇଭାଗ କରି, ସୃଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ଦୁଇ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଚଳିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଶମୀ ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛର ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ୱ ହେବା ବିବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି। ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଓ ଉପକାରୀ ପୁତ୍ରକୁ ଚତୁର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ମୁଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କର ଏହି ପରମ ସୃଷ୍ଟି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିପାରିବେ, ଯିଏ ଆଗ୍ନିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟର ଏହି କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଶୁଣିବେ ଏବଂ ପଶୁପତିଙ୍କ ମହିମାର ସୂଚନା ଥିବା ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନକୁ ବ୍ୟାସ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତିତିରେ ଭକ୍ତି ସହ ପାଠ କରିବେ, ସେ ଲୋକ ଏହି ସଂସାରରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଲିନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବନଗରରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏଠି କଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ? ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏବଂ ଶଙ୍କର କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ହେ ଋଷି? ହରି ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ଉତ୍ତମ କୁଶ ଓ ସମିଧା ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଗଲା। ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ନର ଓ ନାରାୟଣ ଋଷିମାନେ ତାଁଠାରେ ରହିଥିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ହାତରେ ଖପର ଧରି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ।