ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠି ବେଦମତାନୁସାରେ ଦୁଇଟି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ—ଏକ ହେଉଛି ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି। ଏହି ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଧନୁର୍ବାଣ ଆକାରରେ ଚଳାଚଳ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ତପସ୍ୟା କରି, ସେଇ ସମୟରେ ହରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପାପମୁଚନ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହୃଦୟ ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ଦରକାର। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ହରି ତାଙ୍କର ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କିଏଁ ଘଟିଲା? କିପରି ରୁଦ୍ର ଭଗବାନ ଚେତନାପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ? ଶଙ୍କର, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଓ କିଏଁ ତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ପଞ୍ଚମ ମୁହଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ମିଳିଲା? ଏବଂ କିଏ ତା ମୂଢ଼ ପୁରୁଷକୁ ହରଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପଠାଇଲା? ଏହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ଅଜ୍ଞାତ ବା କୃତ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପଞ୍ଚମ ମୁହଁ ସେ ସମୟରେ ଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଯିଏ ଅଗ୍ନି ଭି ଅଟୁଟ ଚିତ୍ତରୁ ତାଙ୍କ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଖି, ସେ ମହାପୁରୁଷ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ବାଣରେ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଧୂଳି ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲା। ଏଠିରେ ମୁନିମାନେ ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ—"ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଏହି ବିଷୟ ତୁମେ ବିସ୍ତାରରେ କହ।" ତେବେ ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: "ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଚୀନ ଅଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ଶ୍ରବଣ ଓ ମନସ୍ ଏକତ୍ର ହେବା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ହାତରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଭୂମିର ଉପରେ ରଖିଲେ। ପୂର୍ବେ, ଯେତେବେଳେ ଅଧୋଗାମି ଅଗ୍ନି ଝରିଯାଉଥିଲା, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଅଗ୍ନିକୁ ଧରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ତାଳ ଉପରେ ଲାଗି ତାପର ଶବ୍ଦ ଓ ଚିଙ୍ଗାରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଛଡ଼ାଇଲା। ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—"ହେ ଦେବ, ଭୂମିକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ କିଏଁ ବାଧା ଦେଲେ?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡ଼ିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର କେଶ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୋର ଦେହରେ କୌଣସି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ବା ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ।" ତେବେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ, "ମୋତେ ବି କୌଣସି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ନାହିଁ।" ପୁଣି କହିଲେ, "ମୋର ଦେହରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ବା ସୁଖ ନାହିଁ।" ତାପରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ସେ ଦେହ ଦେଖି ଅଗ୍ନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ଦେହରେ ବି ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ବା ସୁଖ ମିଳୁନାହିଁ।" ଏହା ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ। ଘାୟଲ ଏବଂ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତିନି ଜଣ ଅଗ୍ନି ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରିଥିଲେ; ଏକ ଖୋଲା ଭାବରେ ଅବିରତ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଏପରି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦୟାବଶତଃ ପୁଣି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ କ୍ରିୟା ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା। ଚିତ୍କାର ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଏହା କ'ଣ?" ଦେବତାମାନେ, ବାହାରେ କିମ୍ବା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ଯେଉଁଠି ଅଭିମାନ ବା ଅପମାନ କଥା ହୁଏ, ସେଠି ଏହି ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଏ। ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା 'ଇ' ଅକ୍ଷର ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି କଥା କହିଲେ। ପୁଣି 'ଉ' ଅକ୍ଷର ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି କଥା କହିଲେ। ସେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ—"ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବି।" ଏହିପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦୟା, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ପତ୍ତି ସୃଷ୍ଟିର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଚାଲିଯାଏ।