ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷଟିଏ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚରିତ୍ର। ଏହି ଲୋକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୀଘ୍ର ଜାଣ, ଏପରି କହି ହରା (ଶିବ) ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ପୁରୁଷଟିଏ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ବାମ ପାଦ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଆଘାତ କରି ଉଠିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣିବାର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କ୍ରନ୍ଦନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ଏକ ସମାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ମୁନିବର, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଘମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଓ ରକ୍ତରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୁଇ ପୁରୁଷ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ସମୟ ଗତି କରିଗଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ତୀରର ଶକ୍ତିରେ ସେଇ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ମୋ ଧୂଳିଦ୍ୱାରା ଉଠିଥିବା ତୁମ ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଯଦି ଆଉ ଜନ୍ମରେ ମୋ ପୁରୁଷଟିଏ ହରିଙ୍କ ହାତରେ ପରାଜିତ ହୁଏ, ତେବେ ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଏପରି କହିଲେ—ଏହି ମହା ଯୁଦ୍ଧ ଯେତେବେଳେ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ସେଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ଏହି ଦୁଇଁ ପୁରୁଷ, ସ୍ୱଭାବରୁ ରୁଦ୍ର, ତୁମ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ, ଏହି ଦୁଇଁ ତୁମ ଅଂଶ ହେବାରୁ, ଦ୍ୱାପର ଶେଷରେ ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ କର। ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ—ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ତ୍ରେତାୟୁଗ ଆସିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ ବଳଶାଳୀ ବାଲି ହତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ତୁମ ପୁରୁଷଟିଏକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରୁନାହିଁ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: "ମଘବନ୍, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ..." ଏହି ବାଣୀରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏପରି କହି ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର—ଏହି ଦୁଇଁକୁ ପୁନର୍ବାର ପଠାଇଦେଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଗଲା, ମହାବ୍ରହ୍ମନ୍, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହତ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ। ଏହି ପାପର ପରିହାର ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର। ଏଠି ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି ରଖ। ଚକ୍ରାକାରରେ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ କର, କିନ୍ତୁ ଧନୁଷ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଚଳନ କରନାହିଁ। ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ଦେଇ ତପସ୍ୟା କରି, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରାଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ପବିତ୍ର ମନସ୍କୁ ନେଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ଏପରି କହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହରି, ମହାଆତ୍ମା, ତାଙ୍କ ନିଜ ଧାମକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏହା କାହିଁକି ଘଟିଲା? କିପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଜନ୍ମିଲେ? କିଏ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶଙ୍କର, ଅଚ୍ୟୁତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ? ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡ କେମିତି ଚମତ୍କାର ଭାବେ ଦେଖାଦେଲା? କିଏ ସେଇ ମୂଢ଼ ପୁରୁଷକୁ ହରାଙ୍କୁ ହତ କରିବାକୁ ପଠାଇଥିଲା? ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ଅଜଣା, କୃତ କିମ୍ବା ଅକୃତ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡ ସେଇ ସମୟରେ ଥିଲା। ଯେଉଁ ପୁରୁଷକୁ ବ୍ରହ୍ମା କୁହାଯାଏ, ସେ ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ। ସେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିଲେ, ଏହି ମହାପୁରୁଷ ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀରରେ ହତ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଧୂଳି ନିମ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ମୁନିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ—ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଅଣ୍ଡକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ତାହା ଜନ୍ମ ନେଲା। ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଶ୍ରବଣ ଓ ମନସ୍କ ଏକତ୍ରତାରେ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ହାତରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ରଖିଦେଲେ।