ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତେଣୁ ସେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ କହିଲେ, “ଆମେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ। ଆମର ଶକ୍ତି ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ତାଙ୍କୁ ଭଜିବା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ତେବେ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ୱରରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ତୋତ୍ର ରଚନା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଆମେ ମୂଢ଼ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ମହିମା ଜାଣିପାରିନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆପଣ ମୂଳ, ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ। କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମାନବ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ରୂପ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପିଛି। ହେ ପ୍ରଭୁ, କେହି ଆପଣଙ୍କ ଅସୀମ ରୂପକୁ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି, କାରଣ ଆପଣ ଯୁଗ ଯୁଗରେ ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।” ଏପରି ଭାବରେ ଦେବତାମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦର ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦେଖି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ମହେଶ୍ୱର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏକ ମହାମନୋହର ମେଳୋଡି ‘ମୋହନ’ ରେ ରମଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀମନ୍ତ ଭାବରେ ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ ଦୟାର ଭଣ୍ଡାର ଠାରୁ ଏକ ଦାନ ମାଗିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମେ ଯେ କିଛି ଶକ୍ତି, ତେଜ, ପ୍ରତାପ ରଖୁଛୁ, ଏସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।” ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ବେଳେ, ମହେଶ୍ୱର ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ରଜୋଗୁଣ ଓ ଅହଂକାରର ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏଇ ଆସିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାହାପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସାର୍ବଭୌମ ରୂପେ ରୁଦ୍ର ଦେଖାଦେଲେ—ତାଙ୍କର ତେଜ ଏପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲା, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରାତିରେ କିମ୍ବା ଉଷାକାଳେ ଅପୂର୍ବ ଦୀପ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସି, ହାତ ମୁହଁରେ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ କିଛି କଥା କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ତେଜରେ ଆବୃତ ଥିବାରୁ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରୁଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ। ସେ, କଦଳୀଗଛ ଗଛର ଗଡ଼ିକୁ ଯେପରି ଏକ ମଣିଷ ନଖରେ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ, ସେପରି ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତେଜରେ ବ୍ରହ୍ମା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ଓ ନମସ୍କାର କରିଲେ ନାହିଁ; ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରୂପ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେ ଗ୍ରହମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶିଖରରେ ଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ସମାନ ଦେବଦେବ କପାଳୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନର ଧାମ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦାତା, ଆପଣ କାଳର ନିୟନ୍ତା ଓ ସଂହାରକାରୀ, ଏହିପରି ଆପଣ ମହାକାଳ; ଆପଣ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତି, ଏହିପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶଙ୍କର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତେଣୁ, ହେ କପାଳୀ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ, ଦୟା କରନ୍ତୁ।” ଏଭଳି କହି ଦୟାର ଭଣ୍ଡାର ମହେଶ୍ୱର ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଯିଏ ଧଳା କପାଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେ ରୁଦ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି ଜୟଲାଭ କଲେ। ଏହାପରେ, ମହେଶ୍ୱର ନିଜ କପାଳର ଘମକୁ ମାଟିଉପରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ସେଠାରୁ ଏକ ବୀର କୁଣ୍ଡଳୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ମହାବାଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରୁଦ୍ରର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୁଣ୍ଡଳୀ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଛରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ବୀରକୁ ଦେଖି, ଭବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ଏହାକୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ବୀର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରବଳ ସହାୟ ହେବେ।” ଏଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ।