ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ମନରେ ଅଭିମାନ ଏବଂ ମୋହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ପୂଜିବାଯୋଗ୍ୟ ମନେ କରିନାହିଁ।” ଏହିପରି କଥା ସୁଣି ନୀଳ ଏବଂ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରୁଦ୍ର ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହଁ, ତୁମେ ମୋତେ ପୂଜା କରିନାହାଁ।” ଏହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନ ଅଧିକ ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲା, ତାଙ୍କର ରଜୋଗୁଣ ଏବଂ ଅହଂକାର ବଢ଼ିଗଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଭାବିଲେ, “ମୋ ପରି କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ଯାହା ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛି।” ଏହି ଭାବରେ ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ମୁହଁ ରୁଗ୍ବେଦର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ହେଲା। ସେଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ, ଉପାଙ୍ଗ, ଇତିହାସ, ଗୁହ୍ୟତମ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସଂଗ୍ରହ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏହି ମୁହଁରୁ ଜଗତର ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଅସାଧାରଣ ତେଜରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଥିଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିଲା। ଯଦିଓ କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ ନଥିଲା, ତଥାପି ସେମାନେ ଭାବିଲେ, “ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅଧିକୃତ ହୋଇଯାଇଛୁ। ଚଳ, ଆମେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତେଜରେ ଆମର ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି।” ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, “ଏଠାରେ ଆମେ ଭୟଙ୍କର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଙ୍ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ— “ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଆମେ ମୋହିତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ଆଧାର, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଆପଣ। ଆପଣଙ୍କ ନାମମାନେ ମାତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ରୂପ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଛି। ସମସ୍ତ ରୂପଧାରୀ, ସମୟର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଏବଂ ଯଥାସମୟରେ ଯେଉଁ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣ କରନ୍ତି, ତାହା ଆମେ କେହି ବୁଝିପାରୁନାହିଁ।” ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ସୁଣି ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହିତ ମହେଶ୍ୱର ମୋହନ ନାମକ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତର ରଚନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ମାନବମାନେ ମିଶି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଦୟାକରି ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି, ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ଅଛି, ସେସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମ ପାଖକୁ ପୁଣି ଫେରିଛି, କାରଣ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।” ଏହାପରେ ରୁଦ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରଜୋଗୁଣ ଓ ଅହଂକାରର ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା ବସିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଥିବାରୁ, ଏସିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏବେ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ସାର ଆମମାନେ ଦେଖିଲୁ। ରୁଦ୍ର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ସେ ରାତିରେ କିମ୍ବା ପ୍ରଭାତରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ରୁଦ୍ର ହସି ହସି ହାତ ଯୋଡ଼ି କଥା କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଢାକାଯାଇଥିବାରୁ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖିବା ଏବଂ ଶୁଣିବା ସମୟରେ, ସେ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ। ରୁଦ୍ର ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ପିଞ୍ଜର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲା। ସେ କଳା ଚମ୍ପା କାଠିକୁ ମଣିଷ ନଖରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିବା ପରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତେଜରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ, ଏବଂ ନମସ୍କାର କଲେ ନାହିଁ। ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେ ଗ୍ରହମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶିଖରରେ ରହିଥିବାବେଳେ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି, ସେମାନେ ଖପରଧାରୀ ଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କଲେ। “ଶାସନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦାତା ହେଉଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ସମୟର ସଂହାରକାରୀ, ଏହି କାରଣରୁ ଆପଣ ମହାକାଳ।